حضرتِ مجتبی(ع)؛ امام امروز، معلمِ فردا

امام مجتبی علیه السلام را باید نوخوانی و حق بینی کرد. این نیازی است برای رسیدن به معرفت. ایشان، در تاریخ اسلام چهره‌ای است که با وجود فشارهای سیاسی، تحریف رسانه‌ای دستگاه اموی و تنگناهای اجتماعی زمان خود، توانست الگویی پایدار برای صبر راهبردی، هدایتگری و زیست مؤمنانه به‌جای بگذارد؛ الگویی که در دنیای امروز نیز برای انسان معاصر کارآمد و راهگشاست. چه در ساحتِ تربیت فردی و چه در جایگاه حکمرانی. می دانیم که یکی از برجسته‌ترین ویژگی‌های امام مجتبی(ع) «صبر» اوست؛ اما این بردباری، نه صبری منفعلانه، بلکه شکیبایی راهبردی و هوشمندانه بود. صلح ایشان با معاویه نیز نه نشانه عقب‌نشینی، بلکه تصمیمی بود برای فتح فرداها که لزوماً با حفظ جان مسلمانان، جلوگیری از انهدام کامل جبهه حق و ذخیره‌سازی سرمایه انسانی برای آینده اسلام محقق می شد. به تعبیر دیگر، امام نشان داد که گاهی بردباری در برابر طوفان‌ها، به رغم پندار برخی ها، زمینه‌ساز پایداری در مسیر آرمان‌هاست. آنان که مسلمان تر از امام، ایشان را به نابایستگی ها می‌خواندند، بعداً دیدند که تصمیم امام، تدبیر برای آینده بود. ایشان نه فقط در عرصه سیاست، که در میدان اخلاق و فرهنگ نیز چراغ هدایت بود. او با رفتار و گفتار خویش، جامعه را به ارزش‌های انسانی فرا می‌خواند و یادآور می‌شد که امام، «هادی» است نه حاکم قدرت‌طلب. هدایتگری او، درسی برای امروز ماست که رهبران فکری و اجتماعی باید با اخلاق، صداقت و خیرخواهی دل‌ها را جذب کنند، نه با زور و هیاهو. ما در مطالعه حیات امام، شاهد مدل سازی های گوناگون برای اعتلای انسان در سحت های متفاوت هستیم. به واقع، زندگی امام حسن (ع) پر از آموزه‌هایی است که می‌تواند زندگی انسان معاصر را سامان دهد. روشن است که امروز به بردباری و خویشتنداری به عنوان یک کلان رفتار نیاز داریم. حضرت مجتبی هم با این کلام ما را ره می نمایند: العَفْوُ أفضَلُ مِنَ الجُود؛ بخشش برتر از بخشش مالی است، زیرا دل‌ها را نرم می‌کند. امروز جامعه با انفاق و کمک به همنوع، جان می گیرد و ایشان با تقسیم سه بار دارایی خویش را میان خود و نیازمندان، الگوی سخاوت اجتماعی و الهام‌بخش کنش‌های خیرخواهانه برای همیشه اند. بخشندگی و گذشت، خیرخواهی و نصیحت‌گری نیز از مولفه‌های شخصیتی ایشان است که نیاز همه زمان هاست. به یقین می توان گفت که اگر از زاویه‌ای معاصر به امام مجتبی(ع) بنگریم، او امام امروز است؛ یعنی راهنمایی برای انسان معاصر در مواجهه با بحران‌ها. در جامعه‌ای پرتنش، او الگوی مدیریت اختلاف با صبر و تدبیر است. در فرهنگی که فردگرایی شدت یافته، او نماد ایثار و انفاق است. و در زمانی که نفرت و خشونت رسانه‌ای گسترش دارد، او آموزگار بخشندگی و اخلاق اجتماعی است. درس او برای امروز، عقلانیت در برابر هیاهو، اخلاق در برابر خشونت و خیرخواهی در برابر خودخواهی، سخنان و سیره‌اش چراغی برای زیست اخلاقی و اجتماعی ما است.