آبخیزداری؛ پاسخ به بحران آب استان
خشکسالی و کم‌آبی تهدیدی دائمی در خراسان جنوبی محسوب می‌شود، از همین رو پروژه‌های آبخیزداری به‌عنوان راه‌حل اساسی نه تنها برای حفظ منابع آبی و کاهش خسارات ناشی از سیلاب‌ها، بلکه به منظور ایجاد آینده‌ای پایدارتر و بهبود وضعیت معیشت مردم این استان در حال گسترش است.
به گزارش ایرنا، اقدامات گسترده آبخیزداری در خراسان جنوبی به خصوص با همکاری‌های مؤثر مردمی، به نقطه‌عطفی در حل مشکلات آب و خاک در استان تبدیل شده است. این پروژه‌ها به‌طور ویژه در مناطقی که دچار فرسایش خاک و بحران آبی هستند، در حال اجرا بوده و توانسته‌اند گام‌های بلندی در جهت حفاظت از منابع آب، تغذیه سفره‌های زیرزمینی و کنترل سیلاب‌ها بردارند.
از سوی دیگر، با توجه به اهمیت اقتصادی این پروژه‌ها برای استان، می‌توان گفت که اقدامات انجام شده در راستای آبخیزداری نه تنها به کاهش بحران‌های طبیعی کمک کرده‌اند، بلکه باعث بهبود وضعیت معیشتی مردم نیز شده‌اند. با افزایش تولید علوفه، کنترل فرسایش خاک، تقویت منابع آبی و کاهش سیلاب‌ها، کشاورزان و دامداران خراسان جنوبی توانسته‌اند بهره‌برداری بهینه‌تری از منابع طبیعی داشته باشند و آسیب‌های ناشی از خشکسالی و کم‌آبی را کاهش دهند.
5/7 میلیون هکتار مستعد آبخیزداری
پروژه‌های آبخیزداری در خراسان جنوبی، به‌ویژه با توجه به شرایط اقلیمی سخت و مشکلات فراوانی که این استان با آنها مواجه است، به عنوان یک برنامه اساسی و جامع برای مقابله با بحران‌های آبی و سیلابی در حال اجرا است. این اقدامات به‌طور روزافزون در حال گسترش بوده و امید به یک آینده پایدارتر و مقاوم‌تر در برابر بحران‌های طبیعی را در دل مردم استان زنده کرده است. در همین زمینه، مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری خراسان جنوبی با اشاره به اهمیت پروژه‌های آبخیزداری در این استان، از اقداماتی خبر داد که تاکنون در جهت کاهش اثرات بحران‌های طبیعی و ارتقای کیفیت زندگی مردم انجام شده است. علیرضا نصرآبادی در گفت‌وگو با خبرنگار ایرنا با اشاره به وضعیت ویژه جغرافیایی و اقلیمی خراسان جنوبی و ضرورت انجام پروژه‌های آبخیزداری، اظهار کرد: در سطح استان با توجه به وضعیت اقلیمی خشک و نیمه‌خشک و همچنین شرایط مرزی استان، انجام عملیات آبخیزداری در اراضی مستعد ضروری به نظر می‌رسد. وی ادامه داد: تاکنون از 5/7 میلیون هکتار اراضی مستعد آبخیزداری استان، مطالعات در 7/2 میلیون هکتار انجام شده که از این میزان، حدود ۹۲۳ هزار هکتار عملیات آبخیزداری صورت گرفته است. مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری خراسان جنوبی با بیان اینکه حجم عملیات مکانیکی انجام شده بالغ بر هفت میلیون مترمکعب است، گفت: حجم آبگیری ۲ هزار و ۳۷۵ سازه اجرا شده در استان به 5/85 میلیون مترمکعب رسیده است. وی بیان کرد: لازم به ذکر است سطح کل مطالعات مورد نیاز حدود پنج میلیون متر مکعب بوده که حجمی بالغ بر ۱۲ میلیون متر مکعب در تمام شهرستان استان را برای اجرا در برمی‌گیرد.
نصرآبادی به پروژه‌های در دست اجرای آبخیزداری اشاره کرد و افزود: در سال جاری، ۲۹ پروژه از محل اعتبارات مدیریت بحران در حال اجرا است که ۲۶ پروژه آن با پیشرفت ۱۰۰ درصدی به اتمام رسیده است. وی عنوان کرد: همچنین ۴۰ سازه آبخیزداری دیگر از محل اعتبارات ملی و استانی در حال احداث است که پیشرفت فیزیکی این پروژه‌ها به ۷۰ درصد رسیده است.
پیامدهای مثبت پروژه‌های آبخیزداری
مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری خراسان جنوبی اهمیت آبخیزداری را به ویژه در خراسان جنوبی که از کمبود منابع آبی رنج می‌برد، حیاتی دانست و افزود: با توجه به شرایط طبیعی استان و پراکنش منابع آبی در مناطق مختلف، آبخیزداری نقش مؤثری در مدیریت رواناب‌ها (با احتساب رواناب سالانه ۷۰۰میلیون مترمکعب)، کاهش خسارات سیلاب‌ها، تقویت منابع آب زیرزمینی و افزایش تولید علوفه ایفا می‌کند. وی به پیامدهای مثبت این پروژه‌ها در زمینه‌های مختلف اشاره کرد و گفت: اجرای طرح‌های آبخیزداری می‌تواند به کنترل سیل و رسوب به میزان ۶ تن در هکتار، جلوگیری از فرسایش خاک به میزان ۹ تن در هکتار، افزایش آبدهی قنوات و تغذیه سفره‌های آب زیرزمینی و همچنین افزایش تولید علوفه به میزان ۱۲۰ کیلوگرم در هکتار در سال منجر شود. نصرآبادی تصریح کرد: همچنین، طرح‌های آبخیزداری علاوه بر کاهش خسارات سیلاب، می‌توانند تأثیرات اقتصادی مثبتی از جمله مهاجرت معکوس و بهبود توان اقتصادی مردم را به همراه داشته باشند و طبق برآوردها، افزایش اعتبارات آبخیزداری می‌تواند تا ۷۵ درصد از خسارات سیلاب‌ها را کاهش دهد. وی به همکاری‌های مختلف در راستای انجام پروژه‌های آبخیزداری اشاره کرد و گفت: در این زمینه، عملیات آبخیزداری مشارکتی با قرارگاه شهید ناصری، سازمان بسیج سازندگی، بنیاد علوی و قرارگاه امام حسن مجتبی(ع) در حال انجام است و همچنین مشارکت‌های مردمی در انجام مطالعات آبخیزداری در مناطق مختلف شهرستان‌ها نیز نقش موثری در پیشبرد این پروژه‌ها داشته است.
اهمیت اختصاص اعتبارات بیشتر
مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری خراسان جنوبی به مشارکت‌های مردمی در انجام مطالعات آبخیزداری اشاره کرد و ادامه داد: مطالعات آبخیزداری در حوزه‌های مختلف شهرستان‌های استان، از جمله مطالعات حوزه دستجرد شهرستان سربیشه و حوزه سراب علیا شهرستان درمیان با مشارکت مردم در حال انجام است.
وی در خصوص طرح‌های در دست اقدام اظهار کرد: اکنون درخواست‌هایی برای انجام مطالعات آبخیزداری در حدود ۳۸۲ هزار هکتار از اراضی استان مطرح شده است. نصرآبادی ادامه داد: علاوه بر این، مطالعات جامع در سطح 6/2 میلیون هکتار از اراضی ۶ شهرستان استان، پروژه‌های مدیریت بحران (ماده ۱۷) و پروژه‌های مشارکتی قرارگاه امام حسن مجتبی(ع) در دست پیگیری است که این مطالعات به منظور بهبود شرایط آبخیزداری در استان و کاهش خطرات ناشی از سیلاب‌ها و فرسایش خاک در دست اقدام می‌باشد.
وی به برنامه‌های آینده اشاره کرد و گفت: پیگیری به منظور افزایش چشمگیر اعتبارات آبخیزداری و ایجاد ردیف اعتباری مستقل برای حوزه های مرزی با توجه به اقلیم خشک و فراخشک خراسان جنوبی و مشکل شدید کم‌آبی و فرسایش شدید خاک و وضعیت رواناب‌های مرزی، عمل به تکالیف و وظایف قانونی توسط دستگاه‌های متولی اشاره شده در نظامنامه مدیریت سیلاب برای رفع یا کاهش خطرات احتمالی ناشی از سیلاب در راستای تأمین اعتبار برای اصلاح و ترمیم سازه‌های بحرانی و فاقد متولی از جمله این برنامه‌ها است. مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری خراسان جنوبی افزود: برگزاری نشست‌های مشورتی با دستگاه‌های مختلف خدمات‌رسان و مدیریت بحران به منظور همکاری و همراهی در پروژه‌های آبخیزداری براساس سیاست‌های تعیین شده و پیگیری به منظور تخصیص اعتبار برای مطالعه و اجرای باقیمانده عملیات آبخیزداری در سطح استان از دیگر برنامه‌های این اداره کل است. وی بر لزوم تخصیص اعتبارات بیشتر برای پروژه‌های آبخیزداری تأکید کرد و گفت: با توجه به وضعیت اقلیمی استان و خسارات ناشی از سیلاب‌ها، افزایش اعتبارات آبخیزداری می‌تواند تا ۷۵ درصد از خسارات ناشی از سیلاب‌ها را کاهش دهد.