فرصت سوزی برخی رسانه ها در مطالبه گری مردمی برای راه آهن استان/ راه نجات از سراب ریلی
واقعیت‌ها را چنان وارونه نمایش می‌دهند که خودشان هم امید دادن‌های واهی را باور می‌کنند. رسالت رسانه در استان بر دوش کلماتی بزک شده سوار و چنان بد چیده می‌شود که تلو تلو می‌خورد و فرو می‌پاشد. چون واقعیت، خود را از هزار توی دروغین محکم‌ترین و پرطمطراق‌ترین واژه‌ها بیرون می‌کشد.
برخی رسانه‌های دولتی در استان بدون توجه به اثری که می‌توانند بر انتشار حقیقت درباره پروژه ریلی استان داشته باشند، فرصت مطالبه‌گری مردم را برای احقاق حقی که با دستور رهبری برای راه‌آهن خراسان جنوبی تعیین شده بود، می‌سوزانند. وقتی فقدان سواد رسانه‌ای سبب می‌شود الزام امیدآفرینی در جامعه با انتشار اخبار واهی و ایجاد امید کاذب اشتباه گرفته شود، کار به جایی می‌رسد که به مردم القا کنند، پشتوانه سه همتی دولت برای راه‌آهن استان خبر خوبی است! امیدوارکننده است! کدام خبر خوب؟ اجرای قطعات راه‌آهن در استان بدون احتساب تورم کمرشکن این روزها، بیش از ۷۰ همت پیش‌بینی شده و بخشی از رقمی که به آن لقب پشتوانه و امید داده‌اند باید بدهکاری دولت به پیمانکاران این پروژه را بپردازد.
۱۷ اردیبهشت 1404، سید حسن هاشمی نماینده شهرستان‌های بیرجند، درمیان و خوسف در مجلس شورای اسلامی ، در نشست خبری گفت: « شروع عملیات اجرایی پروژه راه‌آهن استان در دولت سیزدهم ۶۰ تا ۷۰ همت نیاز داشت؛ در حالی که آن زمان اعتبار کل پروژه‌های ریلی کشور تنها پنج همت بود». ۲۸ مهر امسال، هم مجری طرح راه‌آهن زاهدان-زابل-بیرجند-مشهد گفت: «اعتبار مورد نیاز این پروژه 7/1 میلیون یورو معادل ۱۵۰ همت پیش‌بینی شده و تاکنون 8/2همت هزینه شده است.» سادات‌نژاد از بدهی 3/2 همتی پروژه راه‌آهن زاهدان-بیرجند-مشهد به پیمانکار بخش خصوصی خبر داد و افزود: «تاکنون در محدوده خراسان جنوبی، پیشرفت فیزیکی طرح شامل ۱۴ قطعه کاری فعال و ۵ قطعه نیمه‌فعال ۱۵ درصد است و تاکنون دو رشته تونل حفاری نیم‌مقطعی انجام شده و ساخت پل‌های بزرگ آغاز شده و به مرحله ستون‌ها رسیده است.»
امیدی که با پول ساخته می‌شود نه حرف
راه‌آهن زاهدان به سرخس به طول ۱۶۴۰ کیلومتر، اقدام مهم برای تقویت کریدور ترانزیتی شمال به جنوب است که تنها بندر اقیانوسی منطقه در چابهار را به اصلی‌ترین مرز ترانزیت ریلی کشور یعنی سرخس متصل می‌سازد تا از این طریق اقیانوس هند را به آسیای مرکزی پیوند دهد. این پروژه در قالب دو قطعه خط ریلی چابهار به زاهدان و زاهدان به سرخس تعریف شده که قطعه اول ۵۷۰ کیلومتر و قطعه دوم هزار و ۷۰ کیلومتر طول دارد. رئیس جمهور در سفر اخیر خود به خراسان جنوبی با صراحت گفت: «راه‌آهن سریع تمام می‌شود.» اما همه می دانیم با حرف نمی‌شود، با پول می‌شود. این حقیقت نه تنها تأکید بر ضرورت تخصیص منابع واقعی دارد بلکه تلنگری است به رسانه‌ها که بیش از بازتاب وعده‌ها، باید میزان تحقق آن را بررسی کنند. هر چند میر محمد مودی، مدیرکل راه و شهرسازی استان به تازگی اعلام کردکه موافقت‌نامه‌های مصوبه سفر رئیس جمهور آماده است و امیدواریم تا پایان سال ابلاغ اعتبار انجام شود، با این حال، تحلیل روند پیشرفت پروژه نشان می‌دهد که علیرغم وعده‌ها و تخصیص منابع، تنها ۳۴ درصد پیشرفت فیزیکی در ۱۴ قطعه فعال و ۵ قطعه نیمه فعال حاصل شده است؛ رقمی که با توجه به حجم واقعی کار و بدهی‌های انباشته پیمانکاران، فاصله قابل توجهی با وعده‌های رسانه‌ای دارد. این واقعیت، تناقض میان تبلیغات امیدبخش و عملکرد واقعی پروژه را آشکار می‌کند. این ها همه درحالیست که مقامات استان در دولت سیزدهم وعده شنیده شدن سوت قطار تا 1404 را به مردم داده بودند.
دولت باید فراتر از وعده عمل کند
صرف تخصیص منابع، حتی اگر به ظاهر سه همت باشد، برای تکمیل پروژه‌ای به وسعت ۷۰ همت که البته حالا با لحاظ کردن تورم خیلی بیشتر است، کافی نیست. مطالبه مردمی و دستور رهبری، الزام دولت را به شفافیت، پیگیری مستمر و تسریع در پرداخت مطالبات پیمانکاران دوچندان می‌کند. واقعیت آن است که رسانه‌ها نیز نقش کلیدی در ایجاد فشار سازنده و نظارت عمومی دارند؛ انتشار گزارش‌های تحلیلی و مقایسه وعده‌ها با عملکرد واقعی، تنها راهی است که می‌تواند از «سراب امید» جلوگیری کند و پروژه راه‌آهن خراسان جنوبی را از حالت شعار و وعده به نتیجه ملموس برساند. همچنین، تجربه گذشته نشان می‌دهد که اگر منابع کافی تخصیص داده شود و دولت به اجرای عملیاتی پروژه متعهد باشد، مسیر توسعه، امنیت و اتصال منطقه‌ای خراسان جنوبی با بهره‌برداری از شاهراه ریلی شمال-جنوب به سرعت محقق خواهد شد. پس راه‌آهن استان، نه با وعده‌های واهی و نه با امیدهای رسانه‌ای، بلکه با پول و مدیریت واقع‌بینانه ساخته می‌شود؛ این درس مهمی است که هم برای دولت و هم برای رسانه‌ها روشن است. هرچند مسئولان ارشد استان در تلاشند که پروژه ریلی استان با هر شکل ممکن متوقف نشود و چرخش با همین یکی دو همت بچرخد اما باید بپذیرند این ره که می روند به ترکستان است و با این روند تا نیم قرن آینده هم از راه آهن در استان خبری نیست. حالا باید پرسید چرا راه مطالبه مردمی برای تحقق این خواسته چند ده ساله، هموار نمی شود؟