روایت ماندگار شهدای انقلاب در خراسان جنوبی؛ از کوچههای کویر تا قلههای ایثار /۱۴ مدال سرخ بر سینه خاوران
خراسان جنوبی، سرزمین قنات، صبوری و آفتاب، در سالهای پرالتهاب انقلاب اسلامی، تنها تماشاگر تحولات نبود؛ این دیار با تقدیم ۱۴ شهید و ۲۲ جانباز، نام خود را در دفتر افتخار تاریخ معاصر ایران ثبت کرد. مردانی از دل کویر، از بازار و مدرسه، از مزرعه و دانشگاه، برخاستند و با نثار جان، مسیر آزادی و استقلال را هموار کردند.
اکنون که ۴۷ سال از بهمن ۱۳۵۷ میگذرد، دهه فجر فرصتی دوباره است برای بازخوانی حماسه فرزندانی که نه با شعار، که با خون، به آرمانهایشان معنا بخشیدند.
مدیران و پژوهشگران حوزه تاریخ انقلاب معتقدند نقش استانهای کمتر برخوردار در پیروزی انقلاب، کمتر روایت شده است؛ در حالی که بسیاری از نخستین جرقههای مقاومت مردمی، از همین مناطق برخاست.
پیشگامان بیداری در کویر
بر اساس اسناد تاریخی، هزار و ۷۵۲ روستای دارای سکنه در خراسان جنوبی، در سالهای منتهی به انقلاب، به پایگاههای پخش اعلامیه، برگزاری جلسات مذهبی و ساماندهی اعتراضات مردمی تبدیل شده بود. در چنین فضایی، نسل جوان استان، زودتر از بسیاری مناطق دیگر، وارد میدان مبارزه شد. یکی از این پیشگامان، شهید غلامحسین محبراد از فردوس بود؛ مردی که سالها پیش از شهادت، دل از دنیا بریده بود. فعالیتهای پنهانی او در گرگان، توزیع اعلامیهها و ارتباط با نیروهای انقلابی، نامش را در فهرست افراد تحت تعقیب ساواک قرار داده بود.
همسرش روایت میکند: میگفتم چرا کار دولتی نمیگیری؟ میگفت من نوکری این دولت را نمیکنم. او در ۹ بهمن ۵۷، با غسل شهادت و برافراشتن پرچم عزا بر خانه و مغازهاش، آگاهانه به استقبال سرنوشت رفت و پس از ۹ روز مجروحیت، به شهادت رسید.
از شفا تا شهادت
شهید محمدتقی خاکشور، از نخستین شهدای بیرجند، نماد پیوند ایمان و مبارزه است. کودکی که با توسل مادرش به امام رضا(ع) از قطع عضو نجات یافت، سالها بعد جان خود را در راه انقلاب فدا کرد. او که تحصیلکرده اصفهان بود، در دیماه ۱۳۵۷ در تظاهرات مردمی بیرجند هدف گلوله قرار گرفت و به شهادت رسید؛ جوانی که شفایافته حرم رضوی بود و شهادتش نیز رنگ و بوی آسمانی داشت.
نوجوانی با رؤیای آسمان
شهید علی سندروس، شاگرد ممتاز مدارس بیرجند، نمونهای از نسل نوجوان انقلاب است. نوجوانی که درس و مدرسه را رها کرد تا در صف اول مبارزه بایستد. پس از شهادت خاکشور، بارها میگفت: میخواهم نشان بدهم شهادت از زندگی زیر سایه استعمار زیباتر است. او در هفتم بهمن ۱۳۵۷، در میدان شهدای بیرجند به آرزویش رسید.
پهلوان میدان غیرت
سیدهاشم کوشهای، معلم ورزش و قهرمان اخلاق، از جمله شهدای شاخص استان است. تنها ۴۲ روز از ازدواجش گذشته بود که راهی میدان اعتراض شد. در مشهد، هنگامی که پیرمردی مجروح را دید، بیتوجه به رگبار گلولهها برای نجاتش شتافت و همانجا به شهادت رسید؛ مردی که پهلوانی را در عمل معنا کرد.
مرثیهخوان شجاع
شهید سیدپرویز حسینی، اگرچه سواد رسمی نداشت، اما حافظ اشعار اهلبیت(ع) بود. تصویر امام خمینی(ره) بر موتورسیکلتش، نماد شجاعتش شده بود. در اسفند ۱۳۵۷، وقتی از او خواستند به امام توهین کند، فریاد زد: «مرگ بر شاه» و با ضربه پیچگوشتی به شهادت رسید.
مبارزی از دل بازار
محمدعلی راستگومقدم، کاسب متدین بیرجندی، سالها زندان و تبعید را تحمل کرده بود. در آبان ۵۷، پس از دستگیری، زیر شکنجه جان داد؛ در روز عید غدیر. فرزندش هادی نیز بعدها در دفاع مقدس شهید شد تا روایت ایثار این خانواده کامل شود.
زائر سرخ توس
شهید محمد صبیانی، کاسب خوشنام قاین، در دیماه ۵۷ به شهادت رسید و پیکرش در جوار امام رضا(ع) آرام گرفت. محمود سورگی هم، قالیباف جوان روستای سورگ، هر روز برای حضور در تظاهرات به بیرجند میآمد. در ۲۲ بهمن، پس از ضرب و شتم، هدف گلوله قرار گرفت و در روز پیروزی انقلاب شهید شد.
مددکار میدان خون
داوود مؤمنی از فردوس، بیش از آنکه شعار بدهد، مجروحان را نجات میداد. در مقابل شرکت نفت، هنگام کمک به یک زخمی، گلوله خورد و یک روز بعد به شهادت رسید.
حاج محمد نصیریزاده، مردی قرآنی از قاین، در آذر ۵۷ در تظاهرات مردمی شهید شد؛ نمونهای از پیوند دین و سیاست در انقلاب.
تشنهکام راه حق
سیدمحمدعلی ریاحی، مکانیک جوان بیرجندی، پس از مجروحیت شدید در دیماه ۵۷، چند روز بعد در بیمارستان به شهادت رسید. غلامعلی لاخی، کشاورز و فعال شبنامهنویس، پس از پیروزی انقلاب، برای حفاظت از نیروگاه برق داوطلب شد و در بهمن ۵۷ جان باخت.
مهندس بیداری
سیدحسین مهدویالحسینی، دانشجوی ممتاز دانشگاه تهران، رشته مهندسی ارتباطات را رها کرد و به قاین بازگشت تا مردم را آگاه کند. او در آذر ۵۷ به شهادت رسید. شهید محمود میری، کاسب خونیک، در بهمن ۵۷ مورد ضرب و شتم قرار گرفت و سالها با درد زندگی کرد تا سرانجام در سال ۱۳۶۲ به شهادت رسید؛ شهیدی که اثر انقلاب را تا پایان عمر بر تن داشت.
میراث ماندگار ایثار
خراسان جنوبی تاکنون بیش از ۲ هزار و ۴۰۰ شهید تقدیم انقلاب اسلامی کرده است. دومین کنگره ملی شهدای استان نیز در سال ۱۴۰۵ برگزار خواهد شد تا این میراث معنوی به نسلهای آینده منتقل شود.۱۴ شهید انقلاب در خراسان جنوبی، تنها نامهایی در کتاب تاریخ نیستند؛ آنها سند زندهای هستند از اینکه چگونه مردمانی ساده، بیادعا و مؤمن، توانستند سرنوشت یک ملت را تغییر دهند. این مدالهای سرخ، همچنان بر سینه خاوران میدرخشند؛ یادآور اینکه امنیت امروز، حاصل فداکاری دیروز است.
این خلاصه ای بود از گزارش خبرگزاری جمهوری اسلامی که روایتی کوتاه از شهادت مردان خدا در خراسان جنوبی داشت.