پژوهش سراهای فرسوده و حمایت های رنگ باخته

بی شک اگر خراسان جنوبی روزی بخواهد به رتبه های موفقیت آمیز در عرصه علمی، اقتصادی و حتی فرهنگی برسد این مهم جز از طریق توجه به توان و استعداد نخبگان به دست نمی آید.
نخبگانی که در یک سال گذشته در استان به زیبایی درخشیدند و نام استان را بر سر زبان ها انداختند. به سراغ چند نفر از این جوانان نام آور رفتیم و از آنها درباره چالش های نخبگی در خراسان جنوبی پرسیدیم. محمدمهدی سیروسی مدال‌آور المپیاد نانو با چندین مقام کشوری در حوزه نانو فناوری که اکنون، دانشجوی رشته دبیری ریاضی دانشگاه فرهنگیان مشهد است در گفت و گو با امروز خراسان جنوبی اظهار کرد: دانشگاه فرهنگیان هرساله پذیرای دانشجویانی توانمند، پرتلاش و برخوردار از استعدادهای علمی قابل توجه است؛ افرادی که با انگیزه‌ بالا و علاقه‌مندی جدی به حرفه مقدس معلمی وارد این مسیر می‌شوند. وی افزود: با این حال، متأسفانه در حوزه فعالیت‌های علمی و پژوهشی، با محدودیت‌ها و کاستی‌هایی مواجه هستیم که مانع شکوفایی کامل ظرفیت‌های علمی دانشجویان است.

گلایه از کم رنگ بودن
حمایت های پژوهشی
این نخبه خراسان جنوبی تأکید کرد: کم‌رنگ بودن حمایت‌های پژوهشی و علمی و نبود سازوکار مؤثر برای هدایت و تقویت استعدادهای برتر، محدودیت در ادامه تحصیل همزمان در سایر دانشگاه‌ها، به گونه‌ای که دانشجو در صورت تحصیل همزمان که با خطر اخراج از هر دو دانشگاه مواجه می‌شود از جمله چالش های دانشجوی نخبه بودن در این دانشگاه است. سیروسی ادامه داد: الزام به ادامه تحصیل صرفاً در رشته‌های مرتبط با رشته کارشناسی و با موافقت محل خدمت که عملاً دامنه انتخاب‌های علمی دانشجو را محدود می‌کند.
وی تأکید کرد: بدیهی است تداوم این محدودیت‌ها می‌تواند بر کیفیت رشد علمی دانشجویان و در نهایت بر سطح علمی نظام آموزشی کشور تأثیرگذار باشد و انتظار می‌رود با بازنگری در برخی آیین‌نامه‌ها و ایجاد بستر تعامل علمی میان دانشگاه فرهنگیان و سایر دانشگاه‌های کشور، زمینه بهره‌مندی دانشجویان مستعد از ظرفیت‌های گسترده علمی فراهم شود. این نخبه اهل خراسان جنوبی ادامه داد: طرح این دغدغه ها تنها برای مطالبه‌گری در جهت ارتقای کیفیت علمی دانشگاه فرهنگیان و تقویت جایگاه معلم آینده به عنوان یک عنصر فرهیخته، پژوهشگر و اثرگذار در نظام تعلیم و تربیت است. امیرحسین ناصری از دیگر نخبگان اهل خراسان جنوبی که رتبه سه منطقه در رشته تجربی را به دست آورده و اکنون دانشجوی پزشکی دانشگاه تهران است در گفت و گو با خبرنگار امروز خراسان جنوبی اظهار کرد: در مسیر نخبگی بیش از هر چیز حمایت ها و تشویق خانواده مؤثر است.

نخبگی به معنای دست کشیدن نیست
وی ادامه داد: اینکه من رتبه برتر کنکور شدم به این معنا نیست که از همه تفریحات و علایق خودم گذشتم بلکه من در سال کنکور هر شب در حدود 45 دقیقه فیلم می دیدم و این روال ادامه داشت و برای من مهم برنامه‌ریزی بود.
ناصری اظهار کرد: به دوستانی که در تیرماه 1405 آزمون دارند، توصیه می کنم که در وهله اول اضطراب را از خود دور کرده و همچنین در این فاصله تمرین حضور در جلسه کنکور را داشته باشند تا از اضطراب‌شان کاسته شود.
سارا دوستی، دارنده مدال نقره المپیاد علوم زمین در گفت و گو با امروز خراسان جنوبی اظهار کرد: برخلاف المپیادهای اصلی، برای بسیاری از المپیادهای فرعی سهمیه مشخص کنکور یا امتیازات روشن تعریف نشده است و همین مسئله باعث شده بسیاری از دانش‌آموزان به دلیل نبود مزایای قطعی، وارد این مسیر نشوند.
دوستی افزود: دانش‌آموزانی که وارد این حوزه می‌شوند، عملاً ریسک بزرگی را می‌پذیرند؛ چراکه هم آمادگی برای المپیاد با کنکور تداخل دارد و هم سطح علمی این رقابت‌ها سبک نیست و در نهایت هم مزایای مشخصی برای آینده تحصیلی آن‌ها تضمین نشده است.
وی همچنین با اشاره به نبود شفافیت در روند عضویت و بهره‌مندی از حمایت‌های بنیادهای مرتبط گفت: حتی ابتدایی‌ترین مسئله یعنی عضویت و نوع حمایت‌ها نیز به‌صورت شفاف اطلاع‌رسانی نمی‌شود و این موضوع برای دانش‌آموزان و خانواده‌ها ابهام ایجاد کرده است.

حمایت‌هایی که دیر آغاز می‌شود
این مدال‌آور المپیاد علوم زمین با اشاره به زمان‌بندی حمایت‌ها تصریح کرد: در بسیاری از موارد، حمایت‌ها پس از پایان تحصیل و دریافت مدرک آغاز می‌شود؛ در حالی که برخی رشته‌ها مانند پزشکی دوره تحصیل طولانی دارند و دانشجویان علاقه‌مندند پیش از پایان تحصیل وارد فضای اجتماعی و حرفه‌ای شوند و تجربه کاری کسب کنند. وی ادامه داد: در عمل حتی یافتن شغل‌های ساده و پاره‌وقت برای دانشجویان پزشکی دشوار است. فرصت‌های شغلی متناسب با رشته تحصیلی تقریباً وجود ندارد و امکان کسب تجربه حرفه‌ای همزمان با تحصیل بسیار محدود است.

ظرفیت مغفول در حوزه پژوهش
دوستی با تأکید بر ظرفیت علمی مدال‌آوران المپیاد بیان کرد: در المپیادهایی مانند علوم زمین، مباحثی در سطح دانشگاهی تدریس می‌شود و شرکت‌کنندگان عملاً وارد فضای تخصصی آن رشته می‌شوند. وی تأکید کرد: المپیادهایی مانند علوم زمین، نانو و کارآفرینی از نظر علمی حوزه‌های قوی و حتی دارای اعتبار بین‌المللی هستند؛ اما به دلیل نبود مزایای رسمی و معرفی ناکافی، ارزش واقعی آن‌ها کمتر دیده می‌شود. دارنده مدال نقره المپیاد علوم زمین در پایان گفت: ضروری است با شفاف‌سازی سیاست‌ها، تعریف مزایای مشخص و ایجاد حمایت‌های واقعی در دوران تحصیل، از ظرفیت علمی دانش‌آموزان و دانشجویان المپیادی به شکل مؤثرتری استفاده شود. حسین یوسفی، دارنده مدال برنز بیست‌وهفتمین جشنواره جوان خوارزمی نیز درباره چالش های پیش روی نخبگان گفت: دانش‌آموزان در مدارس سراسر کشور مشغول تحصیل هستند و در میان آن‌ها ظرفیت بزرگی به نام «پتانسیل پژوهشگری» وجود دارد.
وی افزود: این استعداد معمولاً در جشنواره‌ها و رویدادهای علمی فرصت بروز پیدا می‌کند، به‌ویژه زمانی که معلمی دلسوز از دانش‌آموز حمایت کند.

زیرساخت های پژوهشی تقویت شود
دارنده مدال برنز بیست‌وهفتمین جشنواره جوان خوارزمی ادامه داد: برای مثال، بنده در پایه هفتم، در مدرسه سمپاد، توفیق شرکت در جشنواره نوجوان خوارزمی را داشتم و استاد بنده که داور مرحله آموزشگاهی بودند، مرا به پژوهش‌سرا معرفی کردند و از آنجا مسیر جدی‌تری در حوزه پژوهش برایم آغاز شد.
یوسفی ادامه داد: پژوهش‌سرای ما، به‌ویژه در حوزه فناوری نانو، از نظر علمی ظرفیت و پتانسیل بالایی برای پیشرفت دارد.، اما از نظر زیرساختی با چالش‌هایی مواجه است. وی افزود: ساختمان قدیمی پژوهش سرا که هر رهگذری متوجه قدمت آن می‌شود، در فصول پاییز و زمستان شرایط سختی را برای فعالیت‌های آزمایشگاهی ایجاد می‌کند.
این جوان نخبه خراسان جنوبی گفت: فضای فرسوده و ساختار نامنسجم محیط، انجام پژوهش‌های دقیق و متمرکز را دشوار می‌سازد، در حالی که اگر زیرساخت‌ها تقویت شوند، همین مجموعه می‌تواند به یکی از قطب‌های جدی پژوهشی دانش‌آموزی تبدیل شود.
امروزه هر کس در مسیر امیدآفرینی برای نخبگان قدمی بردارد بی شک برای آینده بهتر ایران گام برداشته است. باید این دغدغه ها را شنید و با تمام توان برای رفع آن تلاش کرد تا خراسان جنوبی و ایرانی بهتر را رقم بزنیم.