سلامت آن سوی دیوارهای نیمهکاره
عدالت درمانی در شمال بیرجند، هنوز زیر سقفی نیمهکاره نفس میکشد. ساختمانی که قرار بود فاصله میان محرومیت و درمان را کوتاه کند، حالا خود به نمادی از فاصلهای تبدیل شده که میان نیاز مردم و منابع موجود کشیده شده است؛ فاصلهای که اگر پر نشود، درد و انتظار در این بخش از شهر همچنان ادامه خواهد داشت.
بر اساس گزارش منتشرشده از سوی خبرگزاری تسنیم، پروژه احداث تنها درمانگاه تخصصی شمال بیرجند از بهمن ۱۴۰۰ با هدف تأمین عدالت اجتماعی و دسترسی آسانتر مردم به خدمات درمانی آغاز شد؛ اما امروز، پس از سالها، به نقطهای رسیده که ادامه مسیر آن به همت و مشارکت مردمی گره خورده است.
شهری که درمان را دور میبیند
شمال بیرجند سالهاست با کمبود زیرساختهای درمانی مواجه است. بسیاری از ساکنان این مناطق برای دریافت خدمات تخصصی مجبورند مسیرهای طولانی را طی کنند؛ مسیری که برای سالمندان، بیماران مزمن و خانوادههای کمبرخوردار، نهتنها هزینهبر بلکه گاه غیرممکن است.
این درمانگاه قرار بود پایان این فاصله باشد؛ نقطهای نزدیک برای خدمات تخصصی، دندانپزشکی، تصویربرداری، آزمایشگاه و اورژانس. اما حالا خود به مسیری طولانی برای رسیدن به بهرهبرداری تبدیل شده است.
۸۰ درصد امید، ۲۰ درصد بلاتکلیفی
پروژهای با زیربنای ۳۵۰۰ مترمربع که از ابتدای سال ۱۴۰۲ وارد فاز اجرایی شد، اکنون حدود ۸۰ درصد پیشرفت فیزیکی دارد. بیش از ۵۰ میلیارد تومان هزینه شده، اما برای تکمیل آن، دستکم ۳۰ میلیارد تومان دیگر لازم است.
این یعنی ساختمان تقریباً آماده است؛ اما خدماتی که میتواند جانها را نجات دهد، هنوز پشت درهای بسته مانده است.
واقعیت اینجاست که در حوزه سلامت، هر درصد تأخیر، معادل زمان ازدسترفته برای درمان است. هر روزی که این مرکز افتتاح نمیشود، معادل بیماری است که دیرتر تشخیص داده میشود، مادری که دیرتر به پزشک میرسد و بیماری که شاید دیگر فرصت درمان پیدا نکند.
پروژهای بدون پشتوانه دولتی
یکی از مهمترین نکات این پروژه، نبود ردیف اعتباری دولتی است. تمام هزینهها تاکنون از سوی مؤسسه خدمات درمانی بسیجیان تأمین شده و همین نبود ردیف اعتباری، ادامه مسیر را دشوار کرد. این در حالی است که در بسیاری از مناطق محروم، توسعه زیرساختهای درمانی بدون مشارکت دولت و خیرین تقریباً غیرممکن است. این پروژه اکنون در مرز خطرناک فرسایش قرار دارد؛ نه آنقدر نیمهکاره که کنار گذاشته شود و نه آنقدر کامل که خدمات بدهد. چنین پروژههایی اگر بهموقع تکمیل نشوند، به مرور هزینههای بیشتری میطلبند و گاه حتی کارآمدی اولیه خود را از دست میدهند.
مسئلهای فراتر از یک ساختمان
درمانگاه شمال بیرجند فقط یک ساختمان نیست؛ نشانهای از کیفیت زندگی در یک منطقه است. دسترسی به خدمات درمانی، یکی از شاخصهای مهم توسعه اجتماعی است. وقتی فاصله میان مردم و درمان کوتاه میشود، امنیت روانی، امید اجتماعی و کیفیت زندگی نیز افزایش مییابد. اما وقتی این فاصله طولانی بماند، احساس نابرابری و بیعدالتی نیز عمیقتر میشود. کارشناسان حوزه سلامت معتقدند سرمایهگذاری در زیرساختهای درمانی مناطق کمبرخوردار، یکی از مؤثرترین راههای کاهش آسیبهای اجتماعی است؛ چراکه سلامت، نقطه شروع توانمندسازی خانوادههاست.
نقش خیرین در عبور از بنبست
اکنون نگاهها به سوی خیرین سلامت است؛ همان حلقهای که در بسیاری از پروژههای درمانی کشور، نقش تعیینکنندهای ایفا کردهاند.
اگر این ۳۰ میلیارد تومان تأمین شود، مرکز درمانی میتواند در مدت کوتاهی به بهرهبرداری برسد. اما اگر این حمایت شکل نگیرد، پروژهای که میتواند هزاران نفر را از رنج درمان دور کند، همچنان در انتظار خواهد ماند.
پروژه درمانگاه شمال بیرجند، بیش از آنکه یک طرح عمرانی باشد، آزمونی برای همدلی اجتماعی است؛ آزمونی که نشان میدهد جامعه تا چه اندازه نسبت به سلامت مناطق کمتر برخوردار حساس است. پایان این پروژه میتواند روایت امید باشد؛ روایت اینکه فاصله میان محرومیت و درمان، با مشارکت جمعی کوتاه میشود.
اما اگر این حمایت شکل نگیرد، این ساختمان نیمهکاره به نمادی از فرصتهای ازدسترفته تبدیل خواهد شد؛ جایی که میتوانست محل تولد امید باشد، اما در سکوت کمبود منابع متوقف ماند.
و حالا، سرنوشت عدالت درمانی در شمال بیرجند، در دستان کسانی است که میتوانند فاصله میان درد و درمان را کوتاه کنند.