بازگشت به خط قهرمانی
وقتی ساختمانهای ورزشی فقط سقفی برای تمرین نیستند و قرار است رؤیا بسازند، بازسازی یک مجموعه میتواند بیش از نوسازی دیوارها ارزشمند شود؛ میتواند بازگشت یک استان به مسیر قهرمانی را رقم بزند. پایگاه قهرمانی شهید سرحدی بیرجند حالا پس از سالها فرسودگی، با چهرهای تازه و مأموریتی مشخص دوباره آغاز کرده است؛ مأموریتی که بر «استعدادیابی ناب» و «حمایت علمی از قهرمانان» تأکید دارد، حتی اگر به قیمت حذف هرگونه فعالیت درآمدزا تمام شود.
در استانی مرزی که همواره با محدودیت زیرساختی شناخته میشود، مدالها گاهی بیشتر از امکانات به چشم آمدهاند. ورزشکاران خراسان جنوبی در سالهای گذشته، با کمترین امکانات و بیشترین انگیزه، روی سکوهای ملی و بینالمللی ایستادهاند. همین واقعیت، اهمیت ایجاد مراکز تخصصی قهرمانی را دوچندان کرده است؛ مراکزی که بتوانند استعدادهای خام را به قهرمانان حرفهای تبدیل کنند. سرانه ورزشی پایین و کمبود فضاهای استاندارد، سالها یکی از دغدغههای اصلی ورزشکاران استان بوده است. بسیاری از آنان تمرینات حرفهای خود را در شرایطی انجام دادهاند که فاصله زیادی با استانداردهای روز دنیا داشته است. در چنین شرایطی، بازسازی پایگاه قهرمانی شهید سرحدی، تنها یک پروژه عمرانی نبود؛ بلکه نشانهای از تغییر نگاه به ورزش قهرمانی در استان تلقی شد. این مجموعه که از سال ۱۳۸۵ فعالیت خود را آغاز کرده بود، پس از سالها فرسودگی، سرانجام با سرمایهای بیش از ۱۴۵ میلیارد ریال در مهرماه ۱۴۰۴ نوسازی شد. اکنون تجهیزات مدرن، فضاهای تخصصی و زیرساختهای علمی در آن فراهم شده است؛ اما آنچه بیش از ظاهر مجموعه مورد توجه قرار گرفته، رویکرد جدید مدیریتی آن است. مدیرکل ورزش و جوانان خراسان جنوبی با تأکید بر این رویکرد میگوید: پایگاه شهید سرحدی منحصراً در اختیار ورزشکاران قهرمان استان قرار میگیرد و هرگونه فعالیت غیرمرتبط یا درآمدزایی در آن حذف شده است.
این جمله، کلید فهم سیاست جدید این مجموعه است؛ بازگشت به مأموریت اصلی، یعنی قهرمانپروری.
توقف چرخه ای بیمار
در سالهای گذشته، برخی فعالیتهای درآمدزا در مجموعههای ورزشی دولتی به امری رایج تبدیل شده بود؛ روندی که گاهی مأموریت اصلی این مراکز را تحتالشعاع قرار میداد. حالا مدیریت ورزش استان تلاش دارد این چرخه را متوقف کند. مهدی قناد در همین زمینه توضیح میدهد: فعالیتهای آموزشی و ورزشی در این پایگاه کاملاً رایگان است و دریافت هرگونه وجه از ورزشکاران ممنوع است. این رویکرد، اگرچه فشار مالی بر مدیریت مجموعه وارد میکند، اما از سوی بسیاری از ورزشکاران به عنوان یک تحول مثبت تلقی شده است؛ زیرا امکان تمرکز بیشتر بر تمرینات تخصصی را فراهم میکند. بازگشایی پایگاه، به گفته مربیان و ورزشکاران، انگیزه تازهای ایجاد کرده است. حضور دوباره چهرههای حرفهای در سالنها، نشانهای از بازگشت اعتماد به این مجموعه است؛ اعتمادی که سالها به دلیل کمبود امکانات تضعیف شده بود.
تعطیلی آکادمی سنجش و تندرستی
در کنار این تحولات، تعطیلی بخش فوقانی پایگاه که پیشتر با عنوان آکادمی سنجش و تندرستی فعالیت میکرد، پرسشهایی در فضای ورزشی استان ایجاد کرده است. برخی معتقد بودند این بخش خدمات علمی ارزشمندی ارائه میکرد و توقف آن میتواند به معنای از دست رفتن ظرفیتهای تخصصی باشد. اما مدیرکل ورزش و جوانان توضیح میدهد: این قرارداد با شیوهنامهها و دستورالعملهای پایگاه قهرمانی مغایرت داشت و بنابراین فسخ شد. به گفته او، هدف از این تصمیم جلوگیری از فعالیتهای غیرمرتبط و تمرکز بر مأموریت اصلی بوده است.
مدیر پایگاه قهرمانی نیز تأکید میکند که خدمات علمی نهتنها متوقف نشده، بلکه با رویکردی نظاممند و بر اساس آییننامههای وزارت ورزش ادامه دارد. زینب نظامدوست میگوید: از ورزشکاران تستهای آمادگی جسمانی، آنالیز حرکت، ترکیب بدنی و ارزیابیهای علمی در مراحل مختلف تمرین گرفته میشود تا وضعیت آنان به صورت مستمر پایش شود.
علم در خدمت قهرمانی
آنچه پایگاه شهید سرحدی را از بسیاری از سالنهای تمرینی متمایز میکند، تأکید بر علم ورزش است. آزمونهایی مانند VO2max، آنالیز ترکیب بدن و تحلیل حرکتی، تمرینات را از حالت تجربی به سمت دادهمحوری سوق داده است. نتایج این رویکرد نیز به گفته مسئولان، قابل توجه بوده است. نظامدوست در این باره میگوید: یکی از ورزشکاران دوومیدانی که در این پایگاه تمرین و تستهای تخصصی انجام داده بود، موفق شد در المپیاد استعدادهای برتر کشور مدال برنز کسب کند و به اردوی تیم ملی دعوت شود.
حضور رشتههای متنوعی از شمشیربازی و دوچرخهسواری گرفته تا وزنهبرداری و پاورلیفتینگ، نشاندهنده تلاش برای ایجاد یک مرکز چندرشتهای است.
از مدرسه تا تیم ملی
استعدادیابی یکی از محورهای اصلی این مجموعه است. بر اساس نظامنامه نخبهیابی، فرآیند شناسایی استعدادها از مدارس آغاز میشود و با استفاده از نرمافزارهای تخصصی ادامه مییابد.
در سال جاری پنج دوره استعدادیابی برگزار شده و حدود ۵۵۰ ورزشکار مورد ارزیابی قرار گرفتهاند. این آمار اگرچه در مقیاس ملی کوچک به نظر میرسد، اما برای استانی با محدودیت زیرساختی، گامی مهم محسوب میشود. این مسیر، از نگاه مسئولان، تنها راه پایدار برای ارتقای جایگاه استان در ورزش کشور است؛ چرا که بدون کشف و هدایت استعدادها، موفقیتهای فردی به جریان مستمر تبدیل نخواهد شد.
عدالت در دسترسی به امکانات
یکی از حساسترین موضوعات، نحوه تخصیص فضاهای ورزشی است. کمبود سالن در استان باعث شده برخی هیئتها با مشکل مکان تمرین روبهرو شوند. در چنین شرایطی، واگذاری غیرشفاف فضا میتواند به نابرابری و اعتراض منجر شود.
نظامدوست در این زمینه میگوید: هرگونه واگذاری فضای ورزشی دولتی باید در چارچوب قانون و پس از طی فرآیند مزایده انجام شود. او تأکید میکند که ورود دستگاه قضایی به پرونده اختلافات مربوط به آکادمی، نشاندهنده حساسیت موضوع بوده و در نهایت رأی به نفع اداره ورزش صادر شده است. یکی از نقاط قوت پایگاه، ارتباط با دانشگاه بیرجند و بهرهگیری از ظرفیت علمی آن است. این تعامل میتواند فاصله میان پژوهش و میدان عمل را کاهش دهد؛ موضوعی که در بسیاری از استانها هنوز به طور کامل محقق نشده است.
امید یا چالش؟
بازسازی پایگاه قهرمانی شهید سرحدی، امید تازهای در میان جامعه ورزشی خراسان جنوبی ایجاد کرده است؛ اما چالشها همچنان پابرجاست. محدودیت منابع، کمبود فضا و نیاز به توسعه زیرساختها، مسائلی هستند که با یک پروژه حل نخواهند شد.
با این حال، تمرکز بر مأموریت اصلی، یعنی پرورش قهرمانان، میتواند نقطه شروعی برای تغییر باشد.
اگر این رویکرد تداوم یابد، پایگاه شهید سرحدی میتواند به قلب تپنده ورزش قهرمانی استان تبدیل شود؛ جایی که رؤیاها نه در شعار، بلکه در مسیر تمرین، علم و تلاش شکل میگیرند. پرسش اصلی اکنون این است: آیا این بازگشت به خط قهرمانی میتواند به الگویی پایدار برای توسعه ورزش در استان تبدیل شود یا همچنان زیر سایه محدودیتها باقی خواهد ماند؟