پیوند نان و معدن

عبور از انگاره‌های سنتی مرزنشینی و ورود به دوره ائتلاف استراتژیک اقتصادی، خروجی معنادار نشست مشترک عالی‌رتبه‌ترین مقام اجرایی خراسان جنوبی با هیئت بلندپایه ولایت هلمند است؛ جایی که ۸۲۰ معدن فعال و انحصار ۹۸ درصدی یک محصول استراتژیک، بر روی میز معامله با همسایه قرار گرفت تا دیپلماسی کالا، جایگزین تشریفات کاغذی شود.
در دنیای امروز که قدرت ملی در امتداد کریدورهای تجاری تعریف می‌شود، مرز ماهیرود از یک معبر ساده، به یک شاهرگ حیاتی در بازوی شرق تغییر ماهیت داده است. نشست استاندار با معاون والی هلمند، یک نقشه راه عملیاتی برای تبدیل مزیت‌های نسبی به ثروت پایدار بود. در این گفتمان، دیگر سخن از جغرافیا به مثابه یک محدودیت نیست؛ بلکه سخن از بازار هدف و زنجیره ارزش است که از قلب معادن طلا و مس بیرجند تا دشت‌های مستعد هلمند کشیده شده است.
سید محمدرضا هاشمی، در این نشست با بیانی که آمیزه‌ای از اقتدار اجرایی و عطوفت فرهنگی بود، بر حقیقتی پای فشرد که ریشه در قرن ها دارد. او تأکید کرد که پیوند میان تهران و کابل، نه محصول قراردادهای متزلزل سیاسی، بلکه برآمده از زبان مشترک، باورهای هم‌سنگ و آیین‌های هم‌ریشه است. در نگاه راهبردی دولت چهاردهم، افغانستان نه صرفاً یک همسایه، بلکه پاره‌ای از تن تمدنی ایران به شمار می‌رود که اکنون در سایه‌ مرز ماهیرود، در جستجوی افق‌های نو برای جهش اقتصادی است.

انسان‌سازی برای آینده همسایه
یکی از درخشان‌ترین خبرهای این نشست، حضور بیش از ۸۰۰ دانشجوی افغانستانی در کرسی‌های علمی خراسان جنوبی است. این دانش‌پژوهان که عمدتاً از ولایات هلمند و هرات میهمان این خطه‌ علم‌پرور هستند، سفیران فردای افغانستان محسوب می‌شوند. استاندار با اشاره به بهره‌مندی این دانشجویان از خدمات رفاهی و آموزشی برابر با ایرانیان، نشان داد که ایران، صلح و توسعه را در صفحات کتاب و آزمایشگاه‌های دانشگاهی جستجو می‌کند. این سرمایه‌گذاری انسانی، زیرساختی‌ترین لایه‌ پیوند دو ملت است که ثمرات آن در دهه‌های آتی، بر سپهر سیاسی منطقه خواهد درخشد.

شاهرگی که نبض
تجارت را می نوازد
عبور روزانه بیش از هزار کامیون از مرز رسمی ماهیرود، تصویری روشن از پویایی اقتصادی است. اینجا، جایی است که اقتصاد مرزنشین به تجارت بین الملل گره می خورد. ماهیرود تنها یک گمرک نیست؛ بلکه یک پل معیشتی است که نان را به سفره ها هر دو سوی مرز می برد. استاندار با تبیین جایگاه این مرز، آن را بستر جهش همکاری هایی دانست که می تواند تراز تجاری منطقه را به نفع توسعه پایدار دگرگون سازد.
خراسان جنوبی، مهد نهفته های زمین است. وجود بیش از ۸۲۰ معدن فعال، از رگه ها درخشان طلا و مس گرفته تا سپیدی منیزیم و سیاهی زغال سنگ، این استان را به قطب معدنی ایران بدل کرده است. هاشمی در این نشست، این ظرفیت عظیم را نه یک دارایی انحصاری، بلکه فرصتی برای سرمایه گذاری مشترک خواند. او با پیوند دادن این غنای زیرزمینی به شکوه کشاورزی استان، از زعفران قائنات و زرشکی سخن گفت که ۹۸ درصد بازار جهانی را در سیطره دارد. این محصولات، فراتر از کالا، برندها هویتی این سرزمین اند که می توانند در بسته بندی ها مشترک و صادرات هم افزا، بازارها جهانی را فتح کنند.

مرهمی بر دردها همسایه
توانمندی ها پزشکی بیرجند، به ویژه در حوزه ها فوق تخصصی مغز و اعصاب، امیدی نوین برای شهروندان افغانستان است. استاندار با گشاده رویی، از آمادگی کامل بیمارستان ها و مراکز درمانی استان برای پذیرش بیماران افغانستانی خبر داد. گردشگری سلامت، انسانی ترین شکل تجارت است که در آن، تکنولوژی نوین ایران، مرهمی بر آلام مردم رنج دیده همسایه می شود. این تعامل، فراتر از سود مالی، دیپلماسی لبخند و تندرستی است.

ایستادگی در برابر غبارها تفرقه
نگاه استاندار به ضرورت وحدت جهان اسلام، حسن ختامی بر این گفتگوی راهبردی بود. او هشدار داد که در جهان پرآشوب کنونی، دشمنان از هر شکافی برای ایجاد نفاق میان دو ملت برادر بهره می جویند. هوشیاری در برابر این فتنه ها، تنها با تقویت رشته ها اقتصادی و فرهنگی میسر است. صلح واقعی، پاداش ملت هایی است که دریافته اند امنیت ملی، در گرو تامین کرامت انسانی و همزیستی مسالمت آمیز است.

هلمند در جستجوی کیمیای دانش
معاون والی هلمند، هم با کلامی ستایش گرانه از میزبانی کریمانه برادران ایرانی، دریچه ای نو به سوی مطالبات توسعه محور همسایه شرقی گشود. مولوی رحیم ا… محمود، با صراحتی دیپلماتیک، نیاز به مکانیزاسیون را هسته مرکزی علایق هلمند دانست؛ سرزمینی که اگرچه در کشاورزی ریشه دار است، اما اکنون برای عبور از بازارهای سنتی و فتح افق های بین المللی، تشنه انتقال دانش فنی و استانداردهای زراعی ایران است. در نگاه او، ایران تنها یک شریک تجاری نیست، بلکه آموزگار تکنولوژی است که می تواند معادن بکر و ارزشمند هلمند را از استخراج سنتی و بدوی، به سوی فرآوری صنعتی و ارزش افزوده هدایت کند. او با اشاره به ظرفیت خفته مرزها، نوید داد که با تجهیز زیرساخت ها گمرکی، نبض ترانزیت در این معبر می تواند از ۴۰۰ به ۱۰۰۰ کامیون در روز جهش یابد؛ جهشی که معنای آن، چیزی جز درهم تنیدگی سرنوشت سفره های دو ملت نیست.

پیوند ظرفیت ها
معاون هماهنگی امور اقتصادی استاندار، با ترسیم پازل ناتمام تجارت میان دو منطقه، هلمند و خراسان جنوبی را دو حلقه مکمل در زنجیره ارزش منطقه خواند. حضور هیئت ۱۲ نفره تجاری به سرپرستی مولوی محمود، از نظر مجتبی شریعتی فر، نه یک سفر گذرا، بلکه یک رزمایش شناسایی برای کشف فرصت های مغفول مانده بود. او با تکیه بر غنای ۸۲۰ معدن فعال استان، تاکید کرد که هم افزایی میان صنایع معدنی بیرجند و ظرفیت های صنعتی زراعی هلمند، می تواند به خلق قطب جدیدی از قدرت اقتصادی در شرق کشور منجر شود. این پیوند، تلاشی است برای تبدیل مزیت های نسبی به ثروت های پایدار که در آن، هر دو سو برنده نهایی میدان دیپلماسی اقتصادی خواهند بود.

معمار آینده روابط دوجانبه
شریعتی‌فر، با اشاره به خلأهای اطلاعاتی موجود، راهکار اصلی را در فعال‌سازی بخش خصوصی و اتاق‌های بازرگانی دانست. احیای کمیته مشترک تجارت مرزی، گامی راهبردی برای حذف بوروکراسی و تسهیل حضور تجار در میدان عمل است. تحقق وعده سفر هیئت تجاری هلمند به بیرجند، نشان‌دهنده اراده جدی برای تبدیل تفاهم‌نامه‌ها به قراردادهای اجرایی و عملیاتی است.

دیپلماسی مرز بر مدار
عقلانیت و برادری
آنچه از تالارهای گفتگو در بیرجند به گوش می رسد، طنین اراده ای مشترک برای عبور از ایستایی است. تلاقی اراده استاندار خراسان جنوبی در بازتعریف امنیت بر مدار معیشت، با عطش برادران افغانستانی برای نوسازی و مکانیزاسیون، نوید بخش طلوع عصری است که در آن مرز نه عامل افتراق، بلکه کانون همگرایی است. ماهیرود، امروز نماد عقلانیت جمعی دو ملتی است که دریافتند مسیر سعادت، نه از دهانه تفنگ، بلکه از درگاه گمرک، کرسی های دانشگاه و چرخ های صنعت می گذرد.