اراده خیران، معطل زمین

کمبود زمین مناسب برای احداث مدارس، یکی از مهمترین موانع توسعه فضاهای آموزشی در مرکز خراسان جنوبی است؛ با این حال عزم خیران برای مشارکت در مدرسه سازی همچنان پابرجاست و اکنون حدود ۳۰ پروژه آموزشی خیرساز در نقاط مختلف شهر در حال ساخت است؛ اما تامین زمین مورد نیاز می تواند مسیر تداوم این مشارکت مردمی را هموارتر کند.
به گزارش ایرنا، چند روز قبل شهردار بیرجند با اشاره به پایین بودن سرانه فضای آموزشی در مرکز خراسان جنوبی، نسبت به میانگین استان، در زمینه احتمال راه‌اندازی مدرسه کانکسی در سایت اداری از مهرماه ابراز نگرانی کرد و این موضوع را در شأن مرکز استان ندانست.
مهدی بهترین همچنین با انتقاد از معرفی یک خیر بزرگ مدرسه‌ساز از بیرجند به شهرستانی دیگر عنوان کرد: در شرایطی که مرکز استان با کمبود فضای آموزشی مواجه است، نباید از ظرفیت خیران برای ساخت مدرسه در دیگر نقاط استفاده شود. شهردار بیرجند همچنین نسبت به استفاده احتمالی از مدرسه کانکسی در سایت اداری هشدار داد و تأکید کرد، وجود چنین شرایطی برای مرکز استان مطلوب نیست. با این حال، مسئولان حوزه مدرسه‌سازی معتقدند مساله اصلی نه انتقال خیران، بلکه ضرورت هدایت مشارکت‌ها بر اساس نیازسنجی‌های کارشناسی، تأمین زمین مناسب و برنامه‌ریزی برای توزیع عادلانه امکانات آموزشی در سراسر استان است.
وی افزود: سرانه فضای آموزشی شهرستان بیرجند اکنون 7/4 متر مربع به ازای هر دانش‌آموز است، در حالی که این رقم در استان خراسان جنوبی 7/6 متر مربع و در کشور 5/5 متر مربع است، همچنین در برنامه هفتم توسعه هدف‌گذاری شده که سرانه فضای آموزشی شهرستان‌ها تا پایان برنامه به بیش از 1/6 متر مربع به ازای هر دانش‌آموز برسد؛ بنابراین بیرجند همچنان فاصله قابل توجهی با این شاخص دارد. مدیرکل نوسازی، توسعه و تجهیز مدارس خراسان جنوبی با بیان اینکه کمبود زمین مهم‌ترین مانع توسعه فضاهای آموزشی در بیرجند است، تصریح کرد: اکنون مشکل اصلی ما نبود خیر نیست، بلکه تأمین زمین مناسب برای ساخت مدرسه است زیرا در هر نقطه‌ای که زمین فراهم شده، پروژه را آغاز کرده‌ایم؛ حتی در برخی مناطق که هنوز زیرساخت‌هایی مانند آب، برق و سایر خدمات شهری کامل نشده، برای جلوگیری از عقب‌ماندگی آموزشی عملیات ساخت را شروع کرده‌ایم.

اجرای ۳۰ پروژه آموزشی در سه سال
مدیرکل نوسازی، توسعه و تجهیز مدارس خراسان جنوبی با اشاره به اقدامات انجام شده طی سه سال اخیر گفت: حدود ۳۰ پروژه آموزشی، فرهنگی و ورزشی در شهرستان بیرجند طی این مدت آغاز شده که میانگین پیشرفت فیزیکی این پروژه‌ها حدود ۷۵ درصد است. وی بیان کرد: برخی از این طرح‌ها به بهره‌برداری رسیده و برخی دیگر در مراحل مختلف اجرا قرار دارند؛ از جمله این پروژه‌ها می‌توان به مدارس ۱۲ کلاسه در چهکند و مهزیار، مدارس ۶ کلاسه در دستگرد، حاجی‌آباد و شمس‌آباد اشاره کرد.
رخسارپور افزود: مدرسه حاجی‌آباد از مهر سال گذشته مورد استفاده دانش‌آموزان قرار گرفته و مدرسه شمس‌آباد نیز برای مهر امسال آماده بهره‌برداری خواهد شد.
وی با اشاره به پروژه‌های در حال اجرا در مرکز استان خراسان جنوبی گفت: مجتمع آموزشی امام رضا(ع) در مهرشهر که پیش از این توسط آستان قدس رضوی آغاز شده بود، با قراردادی به ارزش ۶۴۰ میلیارد ریال ادامه پیدا کرد و اکنون حدود ۹۰ درصد پیشرفت فیزیکی دارد.

نیاز بیرجند به ۲۰۰ کلاس درس جدید
رخسارپور با تأکید بر اینکه اجرای پروژه‌های فعلی پایان نیازهای آموزشی بیرجند نیست، گفت: اکنون حدود ۲۰۰ کلاس درس در شهرستان بیرجند در حال ساخت است، اما برای رسیدن به استانداردهای وزارت آموزش و پرورش همچنان به حدود ۲۰۰ کلاس درس دیگر نیاز داریم.
وی ادامه داد: این میزان کمبود معادل حدود ۱۸ مدرسه ۱۲ کلاسه یا بیش از ۳۰ مدرسه ۶ کلاسه است.

نیاز 2/1 همتی
رخسارپور با اشاره به افزایش هزینه‌های ساخت مدارس اظهار کرد: امروز ساخت یک مدرسه ۱۲ کلاسه با زیربنای حدود هزار و ۳۰۰ متر مربع نزدیک به ۵۰۰ میلیارد ریال هزینه دارد.
وی افزود: خیران معمولاً بخش مهمی از پروژه‌ها را آغاز می‌کنند، اما تکمیل ساختمان‌ها نیازمند اعتبارات دولتی است لذا برای تکمیل پروژه‌های آموزشی شهرستان بیرجند حدود 2/1 همت اعتبار نیاز داریم. مدیرکل نوسازی، توسعه و تجهیز مدارس خراسان جنوبی نقش خیران را در توسعه فضاهای آموزشی استان بسیار مهم دانست و گفت: بیش از ۹۰ درصد مدارس استان با مشارکت خیران ساخته شده است.
وی یکی از ظرفیت‌های مهم توسعه مدارس را استفاده از مسئولیت اجتماعی صنایع و معادن دانست و گفت: صنایع و معادن باید بخشی از ظرفیت خود را برای توسعه همان منطقه‌ای که در آن فعالیت دارند، اختصاص دهند و مدرسه‌سازی یکی از مهم‌ترین اقدامات عام‌المنفعه است. مدیرکل نوسازی، توسعه و تجهیز مدارس خراسان جنوبی اظهار کرد: متأسفانه بخشی از ظرفیت مسئولیت اجتماعی صنایع هنوز در حوزه آموزش استفاده نشده و لازم است استاندار، فرمانداران، نمایندگان مجلس و سایر مسئولان برای جذب این منابع پیگیری بیشتری داشته باشند.

انتقال خیران مدرسه‌ساز صحت ندارد
مدیرعامل مجمع خیران مدرسه‌ساز خراسان جنوبی هم با رد برخی شائبه‌ها درباره انتقال خیران بزرگ مدرسه‌ساز از بیرجند به سایر شهرستان‌ها گفت: فرآیند انتخاب پروژه‌های مدرسه‌سازی بر اساس نیازسنجی آموزش و پرورش و اولویت‌های مناطق انجام می‌شود و هیچ‌گاه خیران از ساخت مدرسه در یک منطقه به منطقه دیگر هدایت نمی‌شوند، بلکه تلاش می‌کنیم ظرفیت خیران در محل‌هایی که بیشترین نیاز آموزشی وجود دارد، به کار گرفته شود.
وی افزود: تعیین اینکه یک منطقه به مدرسه، هنرستان یا فضای آموزشی جدید نیاز دارد، بر عهده آموزش و پرورش است و پس از اعلام نیاز، مجموعه نوسازی مدارس و مجمع خیران مدرسه‌ساز برای هدایت و اجرای پروژه وارد عمل می‌شوند. مدیرعامل مجمع خیران مدرسه‌ساز خراسان جنوبی درباره مطرح شدن موضوع ساخت مدرسه توسط یکی از خیران بیرجندی در شهرستان دیگر گفت: مطرح کردن این موضوع به این شکل می‌تواند باعث ایجاد حاشیه شود، در حالی که سازوکار مدرسه‌سازی کاملاً مشخص است و هدف اصلی، تأمین عدالت آموزشی در همه مناطق استان است.
بیکی با اشاره به وضعیت نیازهای آموزشی شهرستان‌های استان گفت: اکنون بیرجند به دلیل افزایش جمعیت دانش‌آموزی و توسعه شهری، یکی از شهرستان‌هایی است که بیشترین نیاز را در حوزه فضای آموزشی دارد.

تعهد چهار هزار میلیارد ریالی خیران
وی درباره میزان مشارکت خیران مدرسه‌ساز در استان اظهار کرد: سال گذشته تعهد خیران مدرسه‌ساز خراسان جنوبی بیش از چهار هزار میلیارد ریال بوده است.
بیکی نیز مانع اصلی توسعه مدرسه‌سازی در بیرجند و برخی مناطق استان را کمبود زمین مناسب عنوان کرد و گفت: اگر زمین مناسب در اختیار باشد، خیران می‌توانند سریع‌تر وارد عمل شوند و روند ساخت مدارس با سرعت بیشتری پیش خواهد رفت.

آنچه انگیزه خیران را کاهش می‌دهد
نماینده مردم قاینات و زیرکوه در مجلس شورای اسلامی هم با تأکید بر اینکه خیران مدرسه‌ساز بر اساس بررسی‌های کارشناسی و سازوکارهای داخلی مؤسسات خیریه برای محل اجرای پروژه‌ها تصمیم‌گیری می‌کنند، گفت: هرگونه موضع‌گیری غیرکارشناسی درباره فعالیت خیران می‌تواند انگیزه آنان را برای مشارکت در توسعه فضاهای آموزشی کاهش دهد.
سلمان اسحاقی افزود: خیران ظرفیت‌های ارزشمند و مستقلی هستند و هیچ شخص حقیقی یا حقوقی نمی‌تواند برای آنان درباره محل هزینه‌کرد یا اجرای پروژه‌ها تصمیم‌گیری کند، زیرا تصمیمات نهایی پس از بررسی نیازها و تصویب در مجامع و مؤسسات خیریه اتخاذ می‌شود. وی با اشاره به روند جذب خیران در خراسان جنوبی اظهار کرد: در سال‌های اخیر با همکاری استانداری، اداره‌کل نوسازی، توسعه و تجهیز مدارس، آموزش و پرورش و مجمع خیرین مدرسه‌ساز، ظرفیت‌های استان به خیران معرفی شده و پس از بازدید، بررسی میدانی و جمع‌بندی نیازها، مؤسسات خیریه درباره اجرای پروژه‌ها تصمیم‌گیری می‌کنند.
نماینده مردم قاینات و زیرکوه در مجلس شورای اسلامی افزود: اگر دستگاه‌ها یا افراد نسبت به نحوه توزیع اعتبارات یا اجرای پروژه‌ها ابهامی دارند، باید موضوع را از مسیرهای قانونی و کارشناسی پیگیری کنند و در صورت مشاهده تخلف، مراجع نظارتی از جمله سازمان بازرسی کل کشور و دیوان محاسبات مسئول رسیدگی به آن هستند. اسحاقی تصریح کرد: طرح مسائل در فضای رسانه‌ای پیش از بررسی دقیق، می‌تواند موجب ایجاد ذهنیت نادرست در افکار عمومی و کاهش اعتماد خیران شود، از این رو انتظار می‌رود مسئولان و صاحبان تریبون پیش از هرگونه اظهار نظر، موضوعات را از مجاری تخصصی و قانونی بررسی کنند.