دگردیسی ساختاری در سربیشه و بشرویه/ توسعه اجباری با 2/5 همت
توسعه شهرستان ها، دیگر یک انتخاب نیست، ضرورتی برای بقای جمعیتی و بازتعریف اقتصاد محلی است. وقتی نگاهی به نقشه توسعه در خراسان جنوبی می‌اندازیم، دو نقطه استراتژیک یعنی سربیشه و بشرویه به چشم می‌آیند؛ جایی که مجموعاً ۲ هزار و ۵۶۷ میلیارد تومان اعتبار، نه برای کلنگ‌زنی‌های نمایشی، بلکه برای تبدیل شدن به زیرساخت‌های کاربردی به کار گرفته شده است. هدف ساده اما حیاتی است: تبدیل ظرفیت‌های خام جغرافیایی به امکانات واقعی برای زندگی، تجارت و تولید. این حجم از سرمایه‌گذاری در دو نقطه دورافتاده استان، نشان‌دهنده تغییر استراتژی از تمرکز بر مرکز به سمت توسعه پیرامونی است تا فاصله جغرافیایی دیگر مانعی برای دسترسی به عدالت توسعه نباشد.
سربیشه و شکوفایی تجارت
در سربیشه، روایت توسعه با کلمه تجارت آغاز می‌شود. با تزریق ۱۷۷۹ میلیارد تومان اعتبار، ۱۱۱ طرح در مدار بهره‌برداری قرار گرفت که هر کدام تکه‌ای از پازل رفاه در این منطقه است. اما نقطه عطف این تحولات، مرز ماهیرود است. این مرز که فعال‌ترین دروازه تجاری استان در همسایگی افغانستان است، اکنون با رشد خیره‌کننده صادرات و ترانزیت، از یک گذرگاه ساده به یک کانون اقتصادی تبدیل شده است.
تکمیل مسیر ماهیرود تا مرکز ولایت فراه با سرمایه‌ای بیش از ۵ میلیون یورو، پیامی روشن دارد: اولویت با بازگشایی رگ‌های تجاری است. وقتی صادرات قطعی ۵۱ درصد و ترانزیت مقصد ۹۱ درصد رشد می‌کند، یعنی زیرساخت‌ها در حال پاسخگویی به نیاز بازار هستند. در کنار این مسیرها، جاده سربیشه به نهبندان و پیشرفت فیزیکی پروژه ریلی استان، تلاشی است برای اتصال این منطقه به شبکه اصلی کشور. این یعنی سربیشه دیگر یک نقطه انتهایی در نقشه نیست، بلکه یک پل ارتباطی استراتژیک به سوی بازارهای جهانی است.
۷۸۸ میلیارد انرژی پاک
در بشرویه
سربیشه و بشرویه در یک نقطه مشترک قرار دارند: تسلیم نشدن در برابر اقلیم سخت و تبدیل آن به مزیت. سربیشه پیش از این با ورود ۱۰ مگاوات انرژی بادی و ۲۴ مگاوات انرژی خورشیدی به مدار، جایگاه خود را به عنوان پیشگام شهرهای سبز استان تثبیت کرده بود. حالا در بشرویه، نیروگاه خورشیدی ۱۵ مگاواتی با سرمایه‌گذاری بخش خصوصی، گام بزرگی برای عبور از وابستگی به سوخت‌های فسیلی است. این نیروگاه که در مدت کوتاهی اجرا شده، نه تنها برق پاک وارد مدار می‌کند، بلکه مسیر اشتغال در مناطق کویری را هم باز کرده است. در واقع، آفتاب تند بشرویه که روزی یک چالش بود، حالا به منبع درآمد و انرژی تبدیل شده است. تبدیل شدن این مناطق به قطب‌های انرژی تجدیدپذیر، نشان می‌دهد که توسعه مدرن، یعنی بهره‌برداری هوشمندانه از طبیعت بدون تخریب آن.
تثبیت زندگی با سرمایه زیرساختی
در بشرویه، ۷۸۸ میلیارد تومان اعتبار برای تثبیت زیرساخت‌های انرژی، آب و مسکن هزینه شده است. در منطقه‌ای که هر متر مربع آب و هر وات برق برای ماندگاری مردم حیاتی است، برق‌رسانی به سایت‌های نهضت ملی مسکن و احداث ۷۵ واحد مسکونی روستایی، تنها یک پروژه عمرانی نیست، بلکه تلاشی برای حفظ بافت جمعیتی است.
وقتی صحبت از مسکن روستایی و اعطای اسناد مالکیت می‌شود، در واقع امنیت حقوقی خانواده‌ها تضمین می‌شود تا بتوانند با خیالی آسوده روی زمین خود سرمایه‌گذاری کنند. در کنار این‌ها، احداث ساختمان اداری امور منابع آب با اعتباری بالغ بر ۲۸ میلیارد تومان، ابزاری برای مدیریت بهینه آب در منطقه‌ای است که هر قطره‌اش طلاست. همچنین بازسازی کتابخانه ملاعبدالله، نشان می‌دهد که در کنار آسفالت و برق، توسعه فرهنگی نیز در اولویت قرار دارد تا رشد مادی با رشد فکری همراه شود.
۲۳۰ میلیارد برای آب و گاز
در سربیشه، توسعه در لایه های عمیق تری پیش می‌رود. حل مشکل فاضلاب با اعتباری بالغ بر ۲۳۰ میلیارد تومان و آبرسانی به ۹ روستای نوار مرزی، پاسخ به نیازهای اولیه شهروندانی است که سال‌ها در حاشیه بودند. انتقال گاز از دشتک زابل به نهبندان و سربیشه نیز تکه گم شده‌ای بود که برای گرم نگه داشتن خانه‌ها در فصل سرما، با پیشرفت ۷۰ درصدی در حال تکمیل است. این پروژه‌ها ثابت می‌کنند که توسعه واقعی، ابتدا باید نیازهای زیستی مردم را تامین کند تا سپس به سراغ پروژه‌های کلان برود.
عبور از بوروکراسی به سوی نتایج
رویکرد جدید در این طرح‌ها، فاصله گرفتن از کلنگ زنی های نمایشی و تمرکز بر اتمام پروژه‌های نیمه تمام است. در هر دو شهرستان، تلاش بر این بوده است که منابع محدود به جای شروع طرح‌های جدید، صرف اتمام کارهای پیشین شود. این یعنی اولویت با بهره برداری است، نه فقط شروع کار. سیاست کلی بر این است که هیچ پروژه‌ای نباید به دلیل کمبود اعتبار یا ضعف مدیریتی نیمه کاره بماند.
این ارقام و جزییات، حاصل پایش میدانی و روایت اجرایی جواد میرزاجانی، فرماندار سربیشه و رسول عباسی، فرماندار بشرویه است. هدف این است که زیرساخت‌های برق، آب و راه، زمینه‌ساز سرمایه‌گذاری‌های مولد شود تا در نهایت مشکل اشتغال در این مناطق حل گردد. تبدیل شدن یک منطقه به شهر سبز یا یک مرز به قطب تجاری، تنها زمانی محقق می‌شود که اراده سیاسی با اجرای دقیق میدانی گره بخورد.
بازگشت به نقطه آغاز
این اعداد و اعتبارات کلان، از میلیاردها تومان سرمایه‌گذاری در مرز ماهیرود تا نیروگاه‌های خورشیدی بشرویه، تنها زمانی معنا پیدا می‌کنند که منجر به ماندگاری مردم در این مناطق شوند. توسعه در حاشیه استان، یعنی تبدیل شدن مسیرهای خاکی به جاده‌های آسفالت شده و تبدیل شدن آفتاب کویر به برق و انرژی. داستان توسعه در سربیشه و بشرویه، داستان عبور از محدودیت‌های جغرافیایی است. وقتی زیرساخت‌ها درست تعریف شوند، مرزها دیگر مانع نیستند، بلکه تبدیل به فرصتی برای رشد می‌شوند. بازگشت به همان ایده اولیه یعنی توسعه متوازن و اجباری، حالا با این پروژه‌ها، از یک شعار اداری به واقعیت‌های ملموس در زندگی روزمره مردم این دو شهرستان تبدیل شده است. 5/2 همت اعتبار، اکنون به شکل جاده، برق، آب و فرصت‌های شغلی در کالبد این دو منطقه جریان دارد تا حاشیه استان، دیگر حاشیه نباشد و به قلب تپنده اقتصاد منطقه تبدیل شود.