۲۱ وقف جدید و تاثیر اقتصاد وقف در مسیر توسعه پایدار استان / سرمایه‌گذاری ابدی
امروز، وقف از یک مفهوم سنتی و صرفاً مذهبی، به روشی مؤثر در حوزه اقتصاد اجتماعی تبدیل شده است. در استان خراسان جنوبی، این گذار از وقف‌های ایستا به وقف‌های پویا، اکنون در قالب پروژه‌های زیرساختی و صنعتی تجلی یافته است. ثبت ۲۱ وقف جدید، از دیدگاه مسئولان نشانی از اعتماد اجتماعی و تغییر رویکرد خیرین به سمت سرمایه‌گذاری‌های ماندگار برای آینده استان دارد.
رکوردشکنی در مشارکت‌های مردمی
مدیرکل اوقاف و امور خیریه خراسان جنوبی، از جهش در میزان مشارکت‌های مردمی خبر داد چون۲۱ وقف جدید، امسال در شهرستان‌های بیرجند و درمیان به ارزش ۱۴ میلیارد و ۴۰۰ میلیون تومان، ثبت شده و حجت‌الاسلام پرویز بخشی‌پور با استناد به همین آمار بر این باور است که فرهنگ وقف در حال تبدیل شدن به رویکردی فعال برای توزیع ثروت است. این موقوفات که شامل طیف متنوعی از دارایی‌ها نظیر اراضی، آپارتمان‌ها و حتی درختان زرشک است، نشان از تنوع‌بخشی به سبد وقف در استان دارد.
در تحلیل مقایسه‌ای، این حجم از مشارکت در بازه زمانی کوتاه، حاکی از یک روند صعودی در پذیرش مفاهیم نوین وقف نسبت به سال‌های گذشته است. حضور خیرین در شهرستان خوسف و روستای چهکندگل با ثبت وقف‌هایی به ارزش یک میلیارد و ۳۰۰ میلیون ریال، گویای آن است که روحیه ایثار در لایه‌های خرد و روستایی استان نیز جاری است. اما نکته کلیدی در این آمارهای مثبت، تبدیل سرمایه خام به خدمات جاری است.
از وقف ایستا به اقتصاد جاری
حجت‌الاسلام بخشی‌پور یکی از نقاط قوت مدیریت فعلی اوقاف در استان را خروج از حالت انبارداری دارایی و حرکت به سمت بهره‌وری اقتصادی دانست. تفاوت میان وقف سنتی و اقتصاد وقف مدرن در تولید ثروت است. اجرای طرح‌هایی مانند قرار دوازدهم با گردش مالی ۸۹ میلیارد ریالی، نمونه‌ای از تبدیل موقوفات به جریان‌های نقدی برای حمایت از اقشار آسیب‌پذیر است. توزیع ۶ هزار و ۲۲۷ بسته معیشتی به ارزش بیش از ۶ میلیارد تومان، تنها بخشی از خروجی‌های این سیستم است، اما نگاه عمیق‌تر به پروژه‌های صنعتی و عمرانی، ابعاد توسعه‌محور این رویکرد را روشن می‌کند.
در این راستا، راه‌اندازی کارگاه بسته‌بندی آب آشامیدنی بنگاه خیریه آبلوله با سرمایه‌گذاری ۱۰ میلیارد تومانی، نشان می‌دهد که وقف می‌تواند در حوزه تولید وارد شود و علاوه بر تأمین نیازهای شهری، اشتغال‌زایی کند. همچنین احداث ۴۸ واحد تجاری-مسکونی در حاجی‌آباد بیرجند با سرمایه‌گذاری ۶۰ میلیارد تومانی، گامی در جهت حل معضل ازدواج جوانان و اشتغال نیازمندان است که وقف را از یک فضای معنوی به یک بازوی اجرایی برای حل بحران‌های اجتماعی تبدیل کرده است. علاوه بر این، بهره‌برداری از ۱۵ واحد تجاری-مسکونی موقوفه مرحوم میرعلی‌اکبر به ارزش ۱۵ میلیارد تومان، الگویی از سرمایه‌گذاری برای خدمات جاری است؛ جایی که درآمد حاصل از املاک، مستقیماً صرف تأمین هزینه‌های افطار روزه‌داران می‌شود.
زیربنای اعتماد در اقتصاد وقف
مدیرکل اوقاف و امور خیریه خراسان جنوبی تأکید کرد که بدون تثبیت حقوقی، هیچ سرمایه‌ای در بلندمدت پایدار نیست. اخذ سند مالکیت ۴۳ هکتار از اراضی موقوفه در سربیشه به ارزش تقریبی ۱۴۵ میلیارد تومان، یک اقدام استراتژیک است. این اقدام نه تنها از تهاجم به اموال موقوفه جلوگیری می‌کند، بلکه ارزش افزوده این اراضی را برای نسل‌های آینده تضمین می‌نماید. در واقع، سندسازی، زیربنای تبدیل املاک متروکه به دارایی‌های مولد است.
وقف به مثابه موتور محرک توسعه
تحلیل نهایی از وضعیت اوقاف در خراسان جنوبی نشان می‌دهد که استان در حال حرکت به سمت مدل توسعه مبتنی بر وقف است. وقتی وقف از مسجد و مدرسه فراتر می‌رود و به کارگاه‌های صنعتی، مجتمع‌های تجاری و حمایت‌های سیستماتیک از ازدواج جوانان می‌رسد، تبدیل به یک سرمایه اجتماعی می‌شود که فشار را از روی بودجه‌های دولتی برمی‌دارد.
پایان این مسیر، رسیدن به وضعیتی است که در آن نیات واقفان نه تنها به تلاوت قرآن و دعا، بلکه به ایجاد زیرساخت‌های اقتصادی تبدیل شود. آینده خراسان جنوبی در گرو تبدیل این ۲۱ وقف جدید امسال و هزاران موقوفه دیگر به واحدهای تولیدی است که بتوانند در برابر تورم و تحریم‌ها، سدی محکم برای حمایت از اقشار کم‌برخوردار باشند.
بهره‌وری از ظرفیت‌های وقف، اگر با مدیریت علمی و نظارت دقیق همراه شود، می‌تواند خراسان جنوبی را به قطب اقتصادهای خیرخواهانه در شرق کشور تبدیل کند؛ جایی که ثروت در جریان است و عدالت اجتماعی، از دل وقف‌های پویا استخراج می‌شود.