زنگ خطر «موجودات کوچک، تهدیدهای بزرگ» در خراسان جنوبی / ثبت ۴۵۰۰ مورد حیوانگزیدگی و شناسایی ردپای پشه آئدس در استان
معاون بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی بیرجند و رئیس مرکز بهداشت استان خراسان جنوبی، با تشریح آخرین وضعیت بیماریهای زئونوز و ناقلین در خراسان جنوبی، از افزایش نگرانکننده موارد حیوانگزیدگی در استان خبر داد و تأکید کرد: با وجود شناسایی ردپای پشه آئدس، هنوز استقرار قطعی گونههای مهاجم در استان تأیید نشده است. وی همچنین نسبت به ضرورت هماهنگی بینبخشی برای مقابله با این تهدیدهای پنهان که فراتر از نظام سلامت هستند، هشدار داد. به گزارش خبرنگار امروز خراسان جنوبی، مجید شایسته در نشست خبری که صبح روز گذشته با هدف بررسی وضعیت بیماریهای مشترک بین انسان و دام (زئونوز) و بیماریهای منتقله از ناقلین برگزار شد، با بیان آمارهای نگرانکننده از وضعیت سلامت در استان، اظهار داشت: سال گذشته بیش از چهار هزار و ۵۰۰ مورد حیوانگزیدگی در خراسان جنوبی ثبت شد، اما با انجام بهموقع واکسیناسیون و مراقبتهای لازم، خوشبختانه موردی از ابتلای انسانی به هاری در استان گزارش نشده است.
روند صعودی حیوانگزیدگی
در استان
شایسته در تشریح جزئیات این آمار افزود: میزان بروز حیوانگزیدگی از حدود ۲۱۵ مورد در هر ۱۰۰ هزار نفر در سال ۱۳۹۷ به نزدیک ۵۰۰ مورد در هر ۱۰۰ هزار نفر در سال ۱۴۰۴ رسیده است که نشاندهنده لزوم توجه جدی به این حوزه است. وی با اشاره به اینکه حدود ۴۹ درصد از عوامل بیماریزا و ۷۳ درصد از بیماریهای نوپدید و بازپدید منشأ زئونوز دارند، تصریح کرد: بیماریهای زئونوز تنها یک چالش بهداشتی نیستند، بلکه با توجه به روند افزایشی آنها، آگاهی عمومی درباره راههای انتقال و پیشگیری از آنها ضروری است. در خراسان جنوبی بیماریهای مهم این حوزه شامل تب مالت (به عنوان شایعترین بیماری در دامها)، حیوانگزیدگی و هاری است و بیماریهایی مانند تب خونریزیدهنده کریمه کنگو، لیشمانیوز و سیاهزخم نیز با فراوانی کمتر وجود دارند.
حادثه هاری در بیرجند؛
هشداری برای همه
معاون بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی بیرجند در بخش دیگری از سخنان خود به یک واقعه تلخ اشاره کرد و گفت: حدود سه هفته قبل، یک گربه در محدوده بالاتر از میدان امام و آزادی بیرجند از صبح تا شب به هفت نفر حمله و آنها را مورد گزش قرار داد که با همکاری دستگاههای مربوط مهار شد و بررسیها ظاهراً ابتلای حیوان به هاری را تأیید کرد. شایسته تأکید کرد: مردم نباید تصور کنند هاری فقط از طریق سگ یا گرگ منتقل میشود؛ تمامی پستانداران میتوانند ناقل باشند و لذا هر نوع حیوانگزیدگی باید بدون استثنا جدی گرفته شود.
هشدار درباره ناقلین
«موجودات کوچک، تهدید بزرگ»
رئیس مرکز بهداشت استان با اشاره به شعار سازمان جهانی بهداشت با عنوان «موجودات کوچک، تهدید بزرگ» یادآور شد: موجوداتی مانند پشه و کنه با وجود جثه کوچک میتوانند تهدیدهای بزرگی برای سلامت انسان ایجاد کنند.
وی با بیان اینکه بیش از ۱۶۰ بیماری منتقله از ناقلین در جهان شناسایی شده که نزدیک به ۱۷ درصد کل بیماریهای عفونی را شامل میشود، افزود: این بیماریها نه تنها هزینههای سنگین درمانی تحمیل میکنند، بلکه مانعی برای توسعه کشورها محسوب میشوند. شایسته در خصوص پشه آئدس، به عنوان ناقل سه بیماری مهم تب دنگی، چیکونگونیا و زیکا گفت: پشه آئدس در دو گونه مهم «آئدس اجیپتی» و «آئدس آلبوپیکتوس» شناخته میشود. بر اساس پایشها، گونه اجیپتی بیشتر در استانهای جنوبی و گونه آلبوپیکتوس در استانهای شمالی و شمالغربی کشور شناسایی شده است.
وی در مورد وضعیت استان خراسان جنوبی صراحتاً گفت: «ردپای این پشه را در خراسان جنوبی پیدا کردهایم»، اما این به معنای تأیید استقرار گونه مهاجم ناقل بیماری در استان نیست و هنوز مشخص نشده نمونههای شناساییشده جزو گونههای مهاجم باشند.
وی افزود: از آنجا که واکسن و درمان اختصاصی برای بیماریهای منتقله از این پشه وجود ندارد، پیشگیری و کنترل ناقل از اهمیت بسیار بالایی برخوردار است و مهمترین راهکار در این زمینه، بهسازی محیط و حذف آبهای راکد است.
وضعیت مالاریا در خراسان جنوبی
معاون بهداشتی دانشگاه در پایان درباره وضعیت بیماری مالاریا نیز اظهار داشت: موارد این بیماری در سطح کشور در سال ۱۴۰۳ به حدود ۲هزار مورد رسید، اما در سال ۱۴۰۴ با کاهش حدود ۷۲درصدی مواجه شد. در خراسان جنوبی نیز سال گذشته ۲ مورد مالاریای وارده شناسایی شد که تشخیص و درمان آنها به صورت رایگان انجام شده و پایشهای لازم ادامه دارد. شایسته با تأکید بر لزوم رعایت اصول بهداشتی در کشتار دام و فرآوری محصولات دامی خاطرنشان کرد: قصابان، دامداران و تمام افرادی که به هرشکل با دام در ارتباط هستند، بیش از سایرین در معرض خطر بیماریهای مشترک قراردارند و باید پروتکلهای بهداشتی را با دقت اجرا کنند.
تاکید بر تکمیل دوره درمان
معاون فنی مرکز بهداشت استان خراسان جنوبی نیز در ادامه نشست خبری با تاکید بر اهمیت اطلاع رسانی بیماریهای زئونوز و بیماریهای منتقله از ناقلین از سوی خبرنگاران و رسانههای گروهی گفت: در استان خراسان جنوبی ارتباط و همکاری تنگاتنگی بین دانشگاه علوم پزشکی و دامپزشکی وجود دارد و رسانه ها نیز در ارتباط با آگاهی بخشی مردم پای کار هستند. دکتر امیر مهدی زنگویی مطلق با تاکید بر اینکه مردم باید از قصابی های معتبر گوشت را خریداری کنند، افزود: گوشت خریداری شده ۲۴ تا ۴۸ ساعت در دمای یخچال نگهداری شود و سپس نبت به تکه کردن و فریز آن اقدام کرد تا خطر انتقال بیماریها به شدت کاهش یابد. وی با تاکید بر اینکه پیشگیری مقدم بر درمان است همچنین از مردم خواست فرآوردههای لبنی پاستوریزه خریداری کنند. وی مراجعه زودهنگام بیمارانی که مورد گزش حیوانات قرار گرفته اند و یا دامداری و مرغداری دارند به مراکز درمانی را حائز اهمیت خواند و از بیماران خواست شرح حال دقیقی از وضعیت خود را ارائه کنند تا به موقع بیماری تشخیص داده شود و بیماران تا تکمیل دوره درمان، داروهای خود را مصرف کنند و تنها به از بین رفتن علائم بیماری توجه نکنند.
خطر تشدید اپیدمی تب مالت
در استان
فوکال پوینت علمی بیماری های عفونی دانشگاه علوم پزشکی بیرجند نیز در ادامه نشست خبری گفت: تمامی بیماریهای مشترک بین انسان و حیوان مطابق علائم قبلی و آنچه در کتابها آمده است بروز نمیکند و حتماً باید از افراد مشکوک تست سریع برای تشخیص بیماری گرفته شود و البته در مورد افرادی که تست آنها منفی باشد تنها به همین تست اکتفا نمیشود.دکتر سودابه اسحاقی از مردم خواست نسبت به بیماریهای مشترک بین انسان و حیوان حساس باشند و با کوچکترین گزش به مراکز درمانی مراجعه کنند. وی با تاکید بر اینکه افرادی که حیوانات خانگی نگهداری میکنند و واکسن حیوانات نیز از قبل زده شده است باز هم در صورت گزش توسط آنها باید به مراکز درمانی مراجعه کنند و نگران سلامت خود باشند. وی با بیان اینکه دامداری که در محیط دام آلوده قرار میگیرد خودش نیز درگیر بیماری میشود، ادامه داد: این افراد ممکن است به بیماری تب مالت مبتلا شوند که دوره درمان آن از ۶ تا ۸ هفته طول میکشد. وی با توجه به خطر تشدید اپیدمی تب مالت در استان گفت: در این زمینه نگرانیهای زیادی در استان وجود دارد که دامداران و افراد در معرض دام و گوشت دام باید هوشیار باشند. وی با اشاره به اینکه طی سه سال گذشته ۵۰ نفر به علت حیوان گزیدگی مراجعه کردند که در هر ۵۰ مورد با واکسیناسیون به موقع از مرگ افراد جلوگیری شد، اضافه کرد: مراکز درمانی در بحث حیوان گزیدگی ۲۴ ساعته کشیک هستند.
بیرجند به عنوان پایلوت واکسیناسیون تودهای هاری در کشور انتخاب شد
مدیرکل دامپزشکی خراسان جنوبی نیز با تاکید بر تغییر رویکردهای کنترلی بیماریها گفت: در راستای مهار هاری، طرح واکسیناسیون تودهای با هدف پوشش حداقل ۷۰ درصدی جمعیت سگهای صاحبدار و پرسهزن در بیرجند به عنوان شهر پایلوت از ابتدای آبانماه اجرایی میشود. مهدی احمدی با اشاره به چالشهای حوزه بیماریهای مشترک انسان و دام اظهار کرد: تجربه جهانی نشان داده که کشتار حیوانات به تنهایی راهکار مهار هاری نیست، زیرا بلافاصله حیوانات جدید جایگزین میشوند؛ بنابراین رویکرد نوین دامپزشکی بر واکسیناسیون هدفمند تمرکز دارد .
وی عنوان کرد: از همین رو بیرجند به عنوان یکی از هفت شهرستان پایلوت کشور برای اجرای این طرح انتخاب و احکام عوامل اجرایی آن صادر شده است.مدیرکل دامپزشکی خراسان جنوبی درباره وضعیت سایر بیماریهای دامی و مشترک در استان توضیح داد: طی دو سال اخیر هیچ کانونی از بیماری سیاهزخم (پوستی، گوارشی و غیره) در استان گزارش نشده است، اما پایشها برای پیشگیری همچنان ادامه دارد.
احمدی درباره وضعیت تب برفکی نیز تصریح کرد: با اجرای برنامههای مراقبتی و کنترلی، تعداد کانونهای تب برفکی در استان نسبت به سالهای گذشته کاهش چشمگیری داشته است؛ اگرچه موقعیت جغرافیایی و مرزهای مشترک استان، همواره ریسک ورود بیماریها را به همراه دارد که مستلزم کنترل تردد دام است.
وی از وضعیت سفید بیماری آنفلوانزای فوقحاد پرندگان در استان خبر داد و گفت: به دلیل حساسیت بالای واحدهای تولیدی و اقدامات پیشگیرانه نیروهای دامپزشکی، تاکنون موردی از این بیماری در استان ثبت نشده است.
نظارت بر زنجیره سلامت؛ از کشتارگاه تا سبد خانوار
مدیرکل دامپزشکی خراسان جنوبی با تاکید بر اینکه سلامت مردم «خط قرمز» این دستگاه است، افزود: ۷۵ درصد سبد غذایی خانوار شامل فرآوردههای خام دامی تحت نظارت مستقیم دامپزشکی قرار دارد. در این راستا برنامه «تست و کشتار» برای شناسایی سل گاوی بهطور مستمر در دامداریها اجرا میشود و دامهای آلوده شناسایی و از چرخه مصرف خارج میشوند.وی با تاکید بر اینکه عرضه شیر فلهای مورد تایید نیست ادامه داد: دامپزشکی تنها سلامت محصولاتی را تایید میکند که از مراکز جمعآوری مجاز و تحت آزمایشهای بهداشتی عبور کرده باشند.احمدی ادامه داد: اکنون نمونههای مشکوک به هاری برای تشخیص قطعی به مرکز تشخیص در آذربایجان شرقی ارسال میشود؛ لذا راهاندازی و تجهیز این آزمایشگاه در شرق کشور میتواند سرعت شناسایی بیماریهای مشترک و کنترل کانونهای آلودگی را به شدت افزایش دهد.
هشدار درباره تب کریمه کنگو
و کیست هیداتید
مدیرکل دامپزشکی خراسان جنوبی با تاکید بر اهمیت پیشگیری از تب کریمه کنگو و کیست هیداتید یادآور شد: لاشه دام پس از کشتار باید به مدت ۲۴ ساعت در دمای صفر تا چهار درجه سانتیگراد نگهداری شود تا با تکمیل فرآیند جمود نعشی، ویروسها و عوامل بیماریزا از بین بروند.وی با اشاره به نحوه انتقال انگل کیست هیداتید از طریق سگهای ولگرد و آلوده به دام و انسان، افزود: دفع بهداشتی احشای آلوده دام (به جای تغذیه سگها با آن) و رعایت اصول بهداشتی در کشتارگاهها و منازل، کلیدیترین اقدام برای قطع چرخه انتقال این بیماری است و مردم باید در این زمینه حساسیت بیشتری به خرج دهند.