فلج معاملات و جهش 40 درصدی اجاره بها در مرکز استان/ مسکن بیرجند در بن‌بست تورمی
بازار مسکن بیرجند در حالی وارد فاز رکود مطلق در خرید و فروش شده است که هم‌زمان با جهشی ۴۰ درصدی در اجاره‌بها، فشار اقتصادی بر اقشار مستأجر به نقطه بحرانی رسیده است. این وضعیت متناقض، نشان از شکاف عمیق میان قیمت‌های پیشنهادی مالکان و قدرت خرید واقعی جامعه دارد که منجر به قفل شدن چرخه معاملات در شهر شده است.
رئیس اتحادیه مشاوران املاک بیرجند، با تأکید بر رکود کامل بازار خرید و فروش، اعلام کرد معاملات ملکی در سطح شهر به حداقل رسیده و بازار در وضعیت سکون است. علیرضا اربابی، تصریح کرد که علی‌رغم کاهش قیمت‌ها در برخی موارد بین ۵ تا ۱۰ درصد، این افت قیمت‌ها نتوانسته است محرکی برای بازگشت خریداران باشد و بازار همچنان در حالت قفل باقی مانده است. این پدیده نشان می‌دهد که بازار مسکن بیرجند از مرحله اصلاح قیمت عبور کرده و وارد مرحله‌ای شده است که در آن هیچ توافقی میان عرضه و تقاضا شکل نمی‌گیرد. در حالی که بخش خرید و فروش در وضعیت کما قرار دارد، بازار اجاره با رویکردی تهاجمی روبه‌رو شده است. اربابی از رشد متوسط ۳۰ تا ۴۰ درصدی اجاره‌بها در سال جاری خبر داد و هشدار داد که در برخی موارد، این افزایش قیمت‌ها به رقم خیره‌کننده ۱۰۰ درصد رسیده است. این جهش قیمتی در حالی رخ داده که بازار اجاره نیز نسبت به سال‌های گذشته رکود بیشتری را تجربه می‌کند و برخی واحدهای مسکونی و تجاری به دلیل عدم پذیرش قیمت‌ها توسط مستأجران، خالی مانده‌اند.
از منظر تحلیل اجتماعی-اقتصادی، این تضاد میان رکود خرید و تورم اجاره، نشان‌دهنده انتقال فشار اقتصادی مالکان به مستأجران است. در شرایطی که مالکان نمی‌توانند املاک خود را بفروشند، برای جبران کاهش ارزش خرید پول یا تأمین هزینه‌های جاری، فشار را بر بخش اجاره متمرکز کرده‌اند. این رویه نه تنها منجر به افزایش نرخ‌های اجاره شده، بلکه اختلافات مالک و مستأجر را به شدت تشدید کرده و حجم پرونده‌های ارجاعی به مراجع قضایی را افزایش داده است.
درباره چشم‌انداز آتی، رئیس اتحادیه مشاوران املاک بیرجند پیش‌بینی دقیقی از زمان خروج از این بن‌بست ارائه نکرد و متغیرهای کلان اقتصادی و رفتار نوسانی سرمایه‌گذاران در بازارهای موازی را عامل اصلی ابهام در آینده بازار دانست. وی هشدار داد که تداوم شرایط فعلی می‌تواند منجر به تداوم رکود و حتی کاهش جزئی قیمت‌ها در بلندمدت شود. بازار مسکن بیرجند با بحرانی فراتر از یک نوسان قیمتی مواجه است؛ این شهر اکنون شاهد یک بحران ساختاری است که در آن «ساکن ماندن قیمت‌ها» برای خریدار به معنای امید واهی و برای مستأجر به معنای فشار خردکننده است. تا زمانی که تعادلی میان متغیرهای کلان اقتصادی و توان پرداخت شهروندان برقرار نشود، این سکون مرگبار در معاملات و جهش بی‌رویه اجاره‌بها، نه تنها کیفیت زندگی شهری را هدف قرار می‌دهد، بلکه عدالت در دسترسی به حق بنیادین مسکن را به بهانه‌های تورمی به حاشیه می‌راند.