مدیریت اضطرار برای تثبیت نبض سفره استان/ خطر نان در خط مرزی
سایه سنگین نیاز به کالاهای اساسی و سوخت بر فضای اجتماعی خراسان جنوبی سنگینی می‌کند و مدیریت استان در تلاش است تا با تغییر استراتژی از نظارت پلیسی به حمایت نظام‌مند، مانع از تبدیل شدن کمبودهای احتمالی به تنش‌های اجتماعی شود. در حالی که مرزهای استان با چالش‌های خاصی دست و پنجه نرم می‌کنند، اکنون تامین مستمر آرد و نان و مدیریت سوخت در شرایط اضطراری به تنها اولویت برای آرام نگه داشتن نبض بازار تبدیل شده است.
سنگر اول تامین کالا
پذیرش این واقعیت که بازار خط مقدم رضایتمندی مردم است، لزوم بازنگری در نگاه متولیان را به همراه دارد. تامین کالا در شرایط فعلی تنها یک اقدام اداری نیست بلکه یک ضرورت امنیتی و اجتماعی است. از این رو، استاندار، با تاکید بر استفاده از ظرفیت‌های داخلی استان برای مقابله با شرایط سخت احتمالی، تصریح کرد که مدیریت منطقه باید وابستگی به مراکز بیرونی را کاهش دهد تا در صورت بروز هرگونه اختلال در مسیرهای امدادی، مایحتاج مردم تامین شود. در این مسیر، سیدمحمدرضا هاشمی، بر همکاری تنگاتنگ و جلسات همفکری مستمر میان وزارت جهاد کشاورزی، اداره کل صنعت، معدن و تجارت (صمت) و اتاق اصناف تاکید کرد؛ سه‌گانه ای که در واقع تنها راه نجات از بن‌بست‌های توزیعی است.
جراحی نظارت در بازار
رویکرد سخت‌گیرانه و ترس محور در بازرسی‌های بازار دیگر پاسخگو نیست و باید جای خود را به نظارت کارشناسی و آرامش‌بخش بدهد. استاندار خراسان جنوبی با نقد رفتارهای پلیسی، خواستار تغییر زبان بازرسان شد تا کسبه به جای احساس ترس، احساس حمایت کنند. تشخیص تفاوت میان احتکار واقعی و ذخیره‌سازی برای تامین نیاز مصرف‌کننده، مرز باریکی است که اگر با متانت مدیریت نشود، باعث گریز کسبه از عرضه کالا می‌گردد. هاشمی تاکید کرد که بازرسان باید با متانت و متناسب با شأن کسبه وارد میدان شوند تا بازار به جای میدان جنگ، به فضای تامین آرامش برای مردم تبدیل شود.
مدیریت اضطرار در زمستان
بحران‌های احتمالی زمستان و افت فشار گاز، مدیریت سوخت را به یک بازی حساس تبدیل کرده است. اجرای طرح دوگانه‌سوز کردن نانوایی‌ها دیگر یک توصیه فنی نیست بلکه یک الزام حیاتی برای جلوگیری از توقف تولید نان است. در کنار آن، پیش‌بینی نیاز مناطق روستایی و عشایری برای روزهای برفی و مسدود شدن راه‌ها، نشان از آن دارد که مدیریت استان به دنبال پیش‌بینی سناریوهای بدترین حالت ممکن است. استاندار تاکید کرد که تامین سوخت باید به صورت صفر تا صد مدیریت شود و دستگاه‌های مسئول از هم‌اکنون نیازهای خود را برای شرایط اضطراری مشخص کنند تا هیچ روستایی در عزلت زمستانی با کمبود نان مواجه نشود.
خروج مدیران از دفتر
دیوارهای دفاتر اداری دیگر نمی‌توانند پاسخگوی نیازهای فوری مردم باشند و حضور مدیران در کف میدان و خارج از ساعات اداری به یک ضرورت تبدیل شده است. هاشمی با الزام مدیران دستگاه‌های اجرایی به رصد مستقیم قیمت‌ها و وضعیت توزیع، فاصله میان تصمیم‌گیرنده و مصرف‌کننده را هدف گرفت. این حضور میدانی زمانی اثرگذار است که خروجی تصمیمات ستاد تنظیم بازار به صورت ملموس در سفره مردم مشاهده شود. بازدیدهای اداری که تنها در ساعات مقرر انجام می‌شود، هرگز نمی‌تواند واقعیت‌های پنهان در پس صف‌های نان و سوخت را به مدیران منتقل کند.
شبکه ایمنی کالاهای اساسی
برنامه‌ریزی مستمر برای کالاهایی مانند برنج، شکر، خرما و مرغ، ستون فقرات امنیت غذایی استان است. استاندار با قدردانی از عملکرد مجموعه‌های تامین مرغ، تاکید کرد که باید از ظرفیت تولیدکنندگان داخلی استفاده شود تا مشکلات تامین به مصرف‌کننده منتقل نشود. در این زنجیره، مدیریت تاریخ مصرف کالاها و توزیع به‌موقع آن‌ها، مانع از اتلاف منابع و ایجاد شوک‌های قیمتی می‌شود. هرگونه خلل در این زنجیره، مستقیماً بر اعصاب جامعه تأثیر می‌گذارد و می‌تواند جرقه‌های نارضایتی را روشن کند.
آرامش در مرزهای دور
ویژگی مرزی بودن خراسان جنوبی باعث می‌شود که ظرفیت‌های محلی نقش تعیین‌کننده‌تری در پایداری بازار داشته باشند. استاندار با اشاره به تاکید وزارت کشور بر استفاده حداکثری از ظرفیت‌های محلی در استان‌های مرزی، خواستار مدیریت صحیح توزیع کالا شد تا زمینه سوءاستفاده دلالان فراهم نشود. در این مسیر، اطلاع‌رسانی درست به روستاییان برای تهیه نان از نانوایی‌های محلی، گامی موثر برای حفظ سهمیه آرد مناطق روستایی است. استان باید به جای انتظار برای دریافت تمام نیازها از مرکز، به گونه‌ای مدیریت شود که در شرایط دشوار، بخشی از بار مدیریت کشور را بر دوش بگیرد.
توزیع عادلانه و حمایتی
مدیریت توزیع باید به گونه‌ای باشد که عدالت در دسترسی به کالا برقرار شود. در کنار نظارت‌ها، او از اقدامات نهادهای حمایتی، بانک‌ها، هلال احمر، کمیته امداد، سمن‌ها و خیران در تامین بسته‌های لوازم‌تحریر قدردانی کرد. توزیع ۲۰ هزار بسته توسط کمیته امداد و یک هزار بسته توسط هلال احمر، نشان‌دهنده این است که در کنار نظارت بر قیمت‌ها، حمایت از اقشار آسیب‌پذیر باید در اولویت باشد تا عدالت اجتماعی در بازار جاری شود.
پدافند غیرعامل در بازار
تصمیمات ستاد تنظیم بازار نباید صرفاً در حد جلسه و سخنرانی باقی بماند. هاشمی تاکید کرد که برای هر موضوع باید مسئول مشخص، برنامه عملیاتی و صورت‌جلسه روشن وجود داشته باشد. در این راستا، دستگاه‌هایی مانند راه و شهرسازی و بنیاد مسکن مکلف شدند اطلاعات و گزارش‌های لازم را ارائه دهند تا تصمیمات بر اساس داده‌های میدانی باشد. موضوعات مرتبط با پدافند غیرعامل و مدیریت بحران باید در تار و پود برنامه‌ریزی‌های اقتصادی استان تنیده شود تا در زمان‌های بحرانی، هیچ خللی در تامین سوخت و مواد غذایی رخ ندهد.
تیم واحد نظارت ملی
هم‌افزایی میان دستگاه قضایی، بازرسی، سپاه و فراجا در مدیریت بازار، ایجاد یک جبهه واحد در برابر سودجویان است. استاندار تصریح کرد که این مجموعه‌ها در مدیریت بازار یک تیم واحد هستند و رقابتی میان دستگاه‌ها وجود ندارد. وقتی بازرسی و نظارت به عنوان یک تیم واحد عمل کنند، بازارهای استان از هرگونه نوسان‌های غیرمنطقی مصون می‌مانند. این همکاری باید با جدیت ادامه یابد تا هر کسی که از شرایط اضطراری برای سودجویی استفاده می‌کند، با برخورد قاطع اما عادلانه مواجه شود.
جذب منابع و توسعه
پیگیری اعتبارات و تسهیلات حاصل از سفرهای رئیس‌جمهور، کلید خروج از بحران‌های زیرساختی است. اختصاص اعتبارات در حوزه‌های راه، مسکن و دوگانه‌سوز کردن نانوایی‌ها، گامی در جهت مدرن‌سازی زیرساخت‌های استان است. اما او هشدار داد که جذب و هزینه‌کرد مناسب این منابع، دشوارتر از دریافت آن‌هاست و دستگاه‌های اجرایی باید با جدیت بیشتری برای تبدیل این اعتبارات به پروژه‌های ملموس تلاش کنند تا مشکلات ریشه‌ای استان برطرف گردد.
حرمت اصناف و صبوری
قدردانی از صبوری کسبه و همکاری رئیس و مجموعه اتاق اصناف در مدیریت شرایط، نشان‌دهنده درک متقابل میان مدیریت و بازار است. استاندار اذعان کرد که در برخی مقاطع به دلیل شرایط تردد و حضور جمعیت در میادین اقتدار، ممکن است به فعالیت برخی کسبه آسیب وارد شده باشد اما همراهی آنان قابل تقدیر است. حفظ این اعتماد، سرمایه‌ای است که در زمان‌های بحرانی، بیش از هر ابزار نظارتی، به تامین کالا کمک می‌کند.
بنیادهای لرزان نیاز
وقتی نان و سوخت به دغدغه‌های روزمره تبدیل شوند، معنای مدیریت از دستورات اداری به شدت تغییر می‌کند و به معنای تامین گرمای خانه‌ها و سفره‌های مردم تبدیل می‌شود. در این نقطه، هر تصمیم مدیریتی که در اتاق‌های بسته گرفته شود اما در کف بازار دیده نشود، تنها یک عدد در گزارش‌هاست و هیچ اثری بر کاهش اضطراب‌های اجتماعی نخواهد داشت.
حقیقت این است که آرامش در بازار نه با بازرسی‌های سخت و نه با وعده‌های بلندمدت، بلکه با دیدن کیسه آرد و بوی نان تازه در هر روستای دورافتاده تامین می‌شود. مدیریت بازار در واقع مدیریت امید است و هرگاه مردم احساس کنند دولت در سخت‌ترین لحظات کنار آن‌هاست، سخت‌ترین شرایط نیز به آسانی سپری خواهد شد. پایداری اجتماعی در خراسان جنوبی به این بستگی دارد که صدای نیاز مردم در گوش مدیران بلندتر از صدای گزارش‌های روی کاغذ شنیده شود تا عدالت در توزیع، جایگزین اضطراب در صف‌ها شود.