جنایت ماشینی در قلب میراث جهانی
آنچه در حاشیه شاه‌جوی قنات جهانی بلده رخ داد، فراتر از یک خطای اجرایی، یک تراژدی محیط‌زیستی است. عملیاتی که با نام «لای‌روبی» آغاز شد، به زخمی عمیق بر تن بیش از ۹۰ اصله درخت کهنسال تبدیل گشت؛ درختانی که از سال ۱۳۹۴ در فهرست میراث طبیعی ملی ثبت شده‌اند و بخشی از هویت بصری و تاریخی فردوس به شمار می‌روند.
پیشگیری یا تخریب؟
در حالی که تصاویر منتشر شده از ریشه‌های بریده شده و آسیب‌دیده، خشم مردم و فعالان محیط‌زیست را برانگیخته است، شرکت «میاه بلده» هدف از این اقدام را پیشگیری از آب‌گرفتگی منازل در بارندگی‌های احتمالی عنوان کرده است. اما پرسش اساسی اینجاست: چرا در منطقه‌ای با حساسیت میراث جهانی، به جای روش‌های سنتی و نیروی انسانی که در سال‌های گذشته به کار می‌رفت، از ماشین‌آلات سنگین استفاده شده است؟ آیا سرعت در اجرا، بر بقای درختانی که قرن‌ها عمر داشتند، اولویت یافت؟
واکنش‌های رسمی و پیگرد قانونی
سید احمد برآبادی، مدیرکل میراث فرهنگی خراسان جنوبی، با تأکید بر ضرورت پیگیری قانونی و مطالبه خسارت، هشدار داد که آسیب‌های ریشه‌ای ممکن است در کوتاه‌مدت آشکار نشود و مرگ تدریجی درختان، پیامد این بی‌توجهی باشد. در همین راستا، جلسه اضطراری در فرمانداری فردوس منجر به تصمیماتی برای اعزام متخصصان فضای سبز جهت تیمار و احیای ریشه‌ها شد.
میراثی در لبه پرتگاه
امتداد ۱۹ کیلومتری شاه‌جوی بلده با بیش از ۲ هزار اصله درخت، تنها یک مسیر انتقال آب نیست، بلکه موزه‌ای زنده از همزیستی انسان و طبیعت است. تبدیل شدن این مسیر به میدان ماشین‌آلات سنگین، زنگ خطری برای تمامی میراث‌های طبیعی استان است. اکنون جامعه محلی در انتظار اجرای عدالت و نجات درختانی است که ریشه‌هایشان در خاک فردوس و تاریخ ایران عمیق شده بود، اما با بی‌احتیاطی، در خطر خشک شدن قرار گرفت.