قصه پرماجـرای گسل زعفـرانیه
مدیرکل راه و شهرسازی خراسان جنوبی در نشست خبری با اشاره به حواشی تغییر کاربری اراضی زعفرانیه بر اجرای تکالیف قانونی شورای عالی شهرسازی در این زمینه تأکید کرد. مهندس میرمحمد مودی در اظهارات خود تصریح کرد که تغییر کاربری مورد بحث، نه یک تصمیم سلیقه‌ای، بلکه یک «تکلیف قانونی» است که از سوی شورای عالی شهرسازی ابلاغ شده است.
مودی با اشاره به اینکه مصوبات این شورا لازم‌الاجراست، افزود: شورای عالی شهرسازی پس از بررسی‌های لازم، این تصمیم را ابلاغ کرده و هیچ مرجع محلی یا شورای شهری اختیاری در مخالفت با این مصوبات ابلاغی و قانونی ندارد. وی با اشاره به جلسات برگزار شده در کمیسیون‌ها و شورای شهر، خاطرنشان کرد که تمامی روش‌های پایش، فایل‌های فنی و پاورپوینت‌های توضیحی در جلسات ارائه شده و نمایندگان شهرداری و شورا نیز در این جلسات حضور داشته‌اند، اما همچنان با وجود ارائه مستندات، برخی محدودیت‌های اداری مانع از پیشبرد سریع امور شده است.
اولویت خدمات عمومی
در طرح جامع زعفرانیه
وی در پاسخ به برخی انتقادات در خصوص تراکم ساختمانی و سطح مسکونی گفت: طبق طرح جامع، اولویت اصلی در تغییر کاربری بر «خدمات عمومی» استوار است.
مدیرکل راه و شهرسازی خراسان جنوبی افزود: مطابق با مصوبات، تطبیق با گسل و تغییر کاربری با اولویت خدمات عمومی الزامی است و همچنین بخشی از این اراضی نیز برای ارائه خدمات عمومی نظیر کتابخانه و سایر خدمات محورهای بزرگ اختصاص یافته است. مودی در خصوص حریم گسل‌ها تصریح کرد: محدودیت‌های مربوط به حریم گسل و مطالعات مرکز تحقیقات شهرسازی، تعیین‌کننده نحوه استفاده از زمین است و اختصاص برخی بخش‌ها به فضای سبز، نه صرفاً بر اساس نیاز به سرانه فضای سبز، بلکه به دلیل ملاحظات ایمنی در حریم گسل بوده است.
معاون شهرسازی و معماری اداره کل راه و شهرسازی خراسان جنوبی نیز به بررسی ابهامات موجود در خصوص تغییر کاربری اراضی ۳۶ هکتاری منطقه زعفرانیه و وضعیت حریم گسل در شهر بیرجند پرداخت و روند مطالعاتی جدید را تشریح کرد. علی کاظمی در ابتدا به برخی از انتقادات در زمینه تغییر کاربری این زمین ها از فضای سبز پاسخ داد.
تفاوت فضای سبز عملکردی
و حریم‌های قانونی
کاظمی خاطرنشان کرد: ماهیت این ۳۶ هکتار با فضاهای سبز عملکردی (مانند پارک‌ها) متفاوت است.
وی توضیح داد: در برنامه‌ریزی‌های شهری، انواع مختلفی از فضای سبز وجود دارد؛ برخی فضاهای سبز عملکردی و تجهیز شده هستند، اما برخی دیگر صرفاً به دلیل ملاحظات زیست‌محیطی یا وجود حریم‌های قانونی (مانند حریم جاده، تاسیسات و گسل) به عنوان فضای سبز در طرح‌ها لحاظ شده‌اند.
معاون شهرسازی و معماری اداره کل راه و شهرسازی خراسان جنوبی گفت: اراضی مورد بحث در زعفرانیه، در واقع حریم‌های اجباری هستند که به دلیل وجود گسل در آن منطقه، جهت جلوگیری از ساخت‌ساز در حریم خطر، به عنوان فضای سبز در طرح‌های پیشین درج شده بودند.
از فرضیات دانشگاهی تا مطالعات استاندارد مرکز تحقیقات
معاون شهرسازی خراسان جنوبی با اشاره به تاریخچه این موضوع افزود: در سال‌های گذشته و هنگام تدوین طرح پادگان، بر اساس مشاهدات چشمی و فرضیات دانشگاهی، وجود گسل در این محدوده مطرح شد.
کاظمی ادامه داد: در آن دوران، به دلیل عدم انجام مطالعات دقیق و فنی، حریم گسل با احتیاط بسیار بالا و پهنای تقریبی ۵۰۰ متر در نظر گرفته شده بود تا از بروز هرگونه مشکل ساخت‌وساز جلوگیری شود.
وی تصریح کرد: این اقدام صرفاً جهت مدیریت ریسک و جلوگیری از ایجاد زمین‌های رها شده و بی‌کاربرد در داخل شهر صورت گرفته بود.
وی تاکید کرد: باید میان سرانه فضای سبز و حریم گسل تفکیک قائل شد و به بیان ساده تر هدف از لحاظ کردن این اراضی، تأمین سرانه فضای سبز شهر نبوده، بلکه صرفاً مدیریت حریم گسل بوده است.
کاهش حریم گسل و امکان ساخت‌وساز با ضوابط جدید
معاون شهرسازی و معماری اداره کل راه و شهرسازی خراسان جنوبی با اشاره به تحولات اخیر در حوزه مطالعات ژئوتکنیک و زلزله‌شناسی اظهارکرد: اما در سال‌های اخیر، شورای عالی شهرسازی و معماری با همکاری مرکز تحقیقات راه و شهرسازی و تحت نظارت دانشگاه تهران، مطالعات دقیق و جدیدی را بر روی حریم گسل‌های شهری انجام داده‌اند و بر اساس این مطالعات استاندارد، مشخص شده است که در حریم گسل‌ها نیز امکان ساخت‌وساز با شرایط و ضوابط فنی خاص وجود دارد.
کاظمی در ادامه افزود: طبق این مطالعات جدید که در کارگروه‌های زیربنایی استان نیز مورد تایید قرار گرفته و اکنون در مرحله نهایی در دبیرخانه شورای عالی شهرسازی و معماری قرار دارد، پهنای حریم گسل از ۵۰۰ متر به حداکثر ۱۵۰ متر کاهش یافته است.
معاون شهرسازی و معماری اداره کل راه و شهرسازی خراسان جنوبی اظهار کرد: این بدان معناست که در محدوده حریم، امکان ساخت‌وساز با رعایت ضوابط فنی اعلام شده در مطالعات، فراهم خواهد بود. کاظمی ادامه داد: البته لازم به ذکر است که در این محدوده، اولویت با کاربری‌های غیرحساس است و ترجیح بر این است که ساختمان‌های آموزشی یا درمانی در این نواحی ساخته نشوند.
در پایان، معاون شهرسازی و معماری خراسان جنوبی اعلام کرد که جزئیات دقیق این مطالعات و ضوابط مربوط به ساخت‌وساز در حریم گسل، در قالب اسناد فنی و پس از ابلاغ نهایی، در دسترس قرار خواهد گرفت.
کاظمی تصریح کرد: بر روی نقشه بیرجند از نظر سرانه فضای سبز کمبودی ندارد و در اجرا شهرداری باید پاسخ دهد که چه میزان از این سرانه بر روی نقشه را اجرایی کرده است.