میراث شفابخش استان درحوالی دروازه های اقتصاد/ اکسیر سرخ خوسف
میوه‌ای که سال‌ها در سایه تولید سنتی باقی مانده بود، امروز به عنوان کلید توسعه اقتصادی و صنعتی یک منطقه ظاهر شده است. عناب خوسف دیگر نباید فقط یک محصول کشاورزی برای گذران زندگی روستاییان باشد، بلکه ضرورت دارد بس از ثبت ملی و شناسایی ظرفیت‌های دارویی، به فرصتی استراتژیک برای جذب سرمایه تبدیل شود و با ایجاد صنایع تبدیلی و پایان دادن به سال‌ها خام‌فروشی در جایگاه واقعی خود بدرخشد.
میراثی در رگ‌های زمین
اصالت عناب در خوسف، فراتر از یک محصول تجاری، بخشی از هویت فرهنگی منطقه است. این محصول که در متون کهن با نام‌های شیلانه و طبرخون یاد شده، امروز با ارقام ثبت‌شده‌ای چون سیوجان و ماژان، استانداردهای جدیدی از مرغوبیت را تعریف کرده است.
اما این اصالت تنها در میوه نیست؛ بلکه در آیین‌های زنده‌ای است که نسل به نسل منتقل شده. آیین دیرینه و نمادین عناب‌تکانی که در سال ۱۳۹۹ در فهرست میراث فرهنگی ناملموس کشور ثبت شد، گواهی بر پیوند عمیق انسان و طبیعت در این خاک است. در کنار این آیین، درخت کهنسال عناب محسنی در روستای خونیک پایین با قدمتی بیش از سه قرن، به عنوان تنها درخت عناب ثبت‌شده در فهرست میراث طبیعی کشور، نمادی از پایداری و اصالت باغبانی در این منطقه است.
داروخانه‌ای در کالبد یک میوه
عناب در خوسف، مرز میان کشاورزی و پزشکی را از بین برده است. هر بخش از این درخت، از ریشه تا برگ، در واقع یک نسخه دارویی است که علم مدرن و طب سنتی هر دو بر کارایی آن مهر تأیید زده‌اند. مدیر مجتمع تحقیقات گیاهان دارویی جهاد دانشگاهی خراسان جنوبی، می‌گوید: عناب به دلیل دارا بودن مواد قندی بالا (بیش از ۷۱ درصد در حالت خشک)، پروتئین و مواد لعابی فراوان، جایگاه ویژه‌ای در طب سنتی و اسلامی دارد. محسن پویان، ادامه می دهد که حتی روایاتی از حضرت علی(ع) درباره اثرگذاری عناب در از بین بردن تب وجود دارد.
به گفته او کاربردهای این گیاه به گونه‌ای است که می‌توان آن را یک داروخانه سبز نامید، میوه اش تصفیه‌کننده خون، درمان‌گر سرفه‌ها و مقوی عمومی معده و کبد. هسته‌اش تسکین‌دهنده درد و آرام‌بخش اعصاب. برگ و ریشهاش از افزایش شیر مادر گرفته تا ساخت داروهای تقویت مو و درمان بیماری‌های پوستی و ضد قارچی. به علاوه این گونه از توان حفاظت زیستی برخوردار است چون ویتامین C موجود در آن نه تنها سموم بدن را دفع می‌کند، بلکه نقش حفاظتی در برابر آلودگی‌های آفلاتوکسین در مواد غذایی ایفا می‌کند.
از مزرعه تا میز مدیریت
در حالی که متخصصان بر خواص درمانی تأکید دارند، مسئولان اجرایی بر پتانسیل‌های تبدیل این ثروت به پول متمرکز شده‌اند. عناب اکنون پیشانی اقتصاد خوسف است و هر دانه آن، فرصتی برای توسعه است. فرماندار خوسف، با اشاره به جایگاه استراتژیک این محصول، اعلام کرد که این شهرستان با حدود ۲ هزار و ۷۰۰ هکتار سطح زیر کشت، یکی از کانون‌های اصلی تولید عناب در کشور است. قلی‌زاده عناب را نه یک محصول ساده، بلکه شریان حیاتی اقتصاد منطقه نامید و تأکید کرد که مرغوبیت بالای این محصول، خوسف را به جایگاهی ویژه در سطح ملی رسانده است.
دعوت از سرمایه‌گذاران
بزرگترین چالش عناب خوسف، فاصله میان تولید انبوه و ارزش افزوده است. فرماندار خوسف صراحتاً بر لزوم نقش‌آفرینی جدی بخش خصوصی تأکید کرده است. از نگاه مدیریت شهرستان، راه خروج از بن‌بست خام‌فروشی، تنها از مسیر صنایع تبدیلی می‌گذرد. قلی‌زاده گفت: ورود سرمایه‌گذاران به حوزه فرآوری نوین و بسته‌بندی پیشرفته، گامی اساسی برای ارزش‌آفرینی اقتصادی است. او وعده داد که مدیریت شهرستان حمایت همه‌جانبه خود را از فعالانی که به دنبال تبدیل این میوه به محصولات صنعتی و دارویی هستند، دریغ نخواهد کرد. هدف روشن است؛ تبدیل خوسف به قطب بی‌رقیب عناب در کشور، نه فقط در حجم تولید، بلکه در کیفیت عرضه و بازاریابی ملی و فراملی.
تلاش برای تبدیل میراث به ثروت
عناب خوسف امروز در یک نقطه عطف قرار دارد. ثبت مراسم عناب‌تکانی در تقویم رویدادهای گردشگری کشور در مهرماه ۱۴۰۲، گامی در جهت تبدیل خوسف به قطب گردشگری کشاورزی است تا بازدیدکنندگان برای تجربه یک فرهنگ زنده به این منطقه سفر کنند. اگر زنجیره تولید با صنایع تبدیلی پیوند بخورد و سرمایه‌گذاران متوجه شوند که در هر دانه عناب خوسف، یک فرصت تجاری شفابخش نهفته است، این محصول می‌تواند نه تنها معیشت روستاییان، بلکه جایگاه اقتصادی شهرستان خوسف را در سطح بین‌المللی تغییر دهد. عناب خوسف، بیش از آنکه یک میوه باشد، نمادی از استقامت است؛ استقامتی که حالا باید در قالب صنعت، ثمر دهد.