تقاطع مهرشهر به تعلیق اعتباری 70-30 رسید /هندسه ناقص یک وعده
مهرشهر، محله ای است که سال هاست با وعده های نصفه و نیمه بزرگ شده و حالا هر روز با ترافیک ورودی اش، خستگی سال ها انتظار را به چهره ساکنانش تحمیل می‌کند. برای مردمی که در این منطقه زندگی می‌کنند، تقاطع ورودی مهرشهر فقط یک پروژه عمرانی نیست بلکه نماد وعده ای محقق نشده است. وقتی صحبت از توسعه شهر می شود، مهرشهر همیشه در انتهای لیست اولویت ها بوده و حالا که صحبت از تامین هزینه‌ها به میان آمده، اعداد و ارقام جایگزین بیل و کلنگ شده اند.
میرمحمد مودی، مدیرکل راه و شهرسازی خراسان جنوبی، در حالی که سعی می کند تفاوت میان وظایف وزارتخانه و شهرداری را تبیین کند، خبر از تامین ۳۰ درصد هزینه تقاطع ورودی مهرشهر توسط وزارت راه داده است. این خبر در نگاه اول امیدوارکننده به نظر می‌رسد، اما برای کسی که هر روز در ترافیک خفقان‌آور ورودی این منطقه گیر می‌کند، سوال این است که ۷۰ درصد باقی مانده در کدام کشوی اداری شهرداری خوابیده است؟
گره‌ای میان وظیفه و نیاز
داستان از اینجا شروع می‌شود که طرح های مسکن، از جمله مسکن مهر، با یک نقشه اولیه اجرا می شوند. در آن زمان، همه چیز روی کاغذ درست به نظر می رسید و معابر بر اساس نیازهای آن روزها طراحی شدند. اما شهرها موجوداتی زنده‌اند و رشد می‌کنند. مهرشهر رشد کرد، جمعیتش زیاد شد و آن معابری که روزی کافی بودند، حالا به گلوگاه هایی تبدیل شده‌اند که هر روز عصب های شهر را تحریک می کنند.
میرمحمد مودی می‌گوید اجرای تقاطع های شهری طبق قانون بر عهده مدیریت شهری است و وزارتخانه در ابتدا وظیفه ای در این زمینه نداشته است. اما واقعیت این است که وقتی توسعه شهر ناشی از طرح های وزارتخانه باشد، مردم نمی‌توانند تفاوت میان وظیفه شهرداری و وزارت راه را تشخیص دهند. برای یک راننده ای که در ساعت پیک ترافیک در ورودی مهر شهر گیر کرده است، فرقی نمی کند چه کسی باید بودجه را تامین می کرد؛ او فقط می داند که سال هاست منتظر یک راه حل است.
اینکه اکنون وزارت راه اعلام کرده ۳۰ درصد هزینه را تقبل می کند، نوعی پذیرش مسئولیت اخلاقی است تا شاید یخ های راکد مانده در این پروژه آب شود. اما این سهم ۳۰ درصدی، در واقع توپ را در زمین شهرداری انداخته است. حالا همه نگاه ها به این است که آیا شهرداری می تواند از پس ۷۰ درصد باقی مانده برآید یا این پروژه هم مانند بسیاری از وعده های عمرانی، در پیچ و خم های بروکراسی اداری گم شود.
تضاد اعداد و
واقعیت های اجتماعی
اگر به سوابق عمرانی بیرجند و اطراف آن نگاه کنیم، می بینیم که مهرشهر همواره با یک نوع کمبود زیرساختی دست و پنجه نرم کرده است. از نبود فضای سبز کافی تا معابری که با رشد جمعیت، دیگر گنجایش ندارند. تقاطع ورودی مهر شهر، نقطه اوج این بحران است. این نقطه فقط یک مشکل ترافیکی نیست، بلکه یک فشار اجتماعی است. وقتی مردم می بینند هزینه های آماده سازی را در ابتدای خرید واحد پرداخت کرده اند و حالا باید برای داشتن یک تقاطع ساده، سال ها منتظر توافق دو دستگاه اداری بمانند، اعتمادشان به سیستم های اجرایی سست می شود.
میرمحمد مودی اشاره می کند که در برخی موارد امکان دریافت مجدد هزینه از شهروندان وجود ندارد و تامین منابع باید از طریق ظرفیت های قانونی باشد. این یعنی دولت پذیرفته است که نمی‌تواند دوباره دست در جیب مردم کند و حالا باید از منابع داخلی دستگاه ها استفاده کند. اما مشکل اینجاست که منابع داخلی معمولاً با سرعت کاغذبازی های اداری جابه جا می شوند، نه با سرعت نیازهای مردم.
نبرد بر سر اراضی
و سهم های قانونی
یکی از پیچیده ترین بخش های این گزارش، بحث سهم شهرداری از اراضی مهرشهر است. جایی که گفتگوها از آسفالت و تقاطع، به سمت اسناد، املاک و قانون محاسبات می رود. مدیرکل راه و شهرسازی تاکید دارد که هرگونه پرداخت باید بر اساس قانون باشد و سهم شهرداری را نمی توان صرفاً منبعی برای فروش اراضی دانست.
این بخش از اظهارات مودی نشان می دهد که در پشت پرده این پروژه عمرانی، بحث های مالی و حقوقی پیچیده ای در جریان است. وقتی صحبت از اراضی می شود، منافع زیادی در میان است و همین موضوع باعث می شود که تصمیم گیری برای اجرای یک تقاطع ساده، هفته ها در جلسات شورای شهر و ادارات مربوطه کش پیدا کند. در حالی که مسئولان از ضوابط نظارتی و مراجع قانونی می گویند، مردم مهر شهر از ترافیک و استرس روزانه می گویند.
این تضاد میان زبان اداری و زبان اجتماعی، همان چیزی است که باعث می شود گزارش های عمرانی، در نهایت به اعداد تبدیل شوند، در حالی که زندگی مردم با احساسات و نیازهای فوری می گذرد. تامین ۳۰ درصد هزینه توسط وزارتخانه، یک گام مثبت است، اما اگر ۷۰ درصد دیگر درگیر بحث های مالکیت زمین و سهم های قانونی شود، این گام هرگز به مقصد نخواهد رسید.
وعده ای که باید به واقعی شود
مهر شهر سال هاست که در وضعیت تعلیق است. تعلیقی میان یک منطقه مسکونی و یک شهر کامل. برای اینکه این منطقه به معنای واقعی کلمه شهری شود، نیاز به چیزی بیشتر از یک تقاطع دارد، اما همین تقاطع، اولین و حیاتی ترین قدم است. اگر این پروژه اجرا نشود، هرگونه صحبت از توسعه و پیشرفت در این منطقه، تنها یک شعار توخالی خواهد بود.
میرمحمد مودی آمادگی وزارتخانه را اعلام کرده است. حالا دیگر بهانه ای باقی نمانده است. انتظار شهروندان این است که شهرداری با همان جدیت و سرعت، سهم خود را تامین کند و اجازه ندهد این فرصت دوباره از دست برود. مردم مهرشهر یاد گرفته اند که به هر وعده ای با تردید نگاه کنند، چون تجربه سال هایی را دارند که دریافته بودند که با کلمات زیبا، معابر آسفالت نمی‌شوند.
باید پرسید که آیا این بار هم شاهد یک توافق روی کاغذ خواهیم بود یا واقعاً صدای ماشین های راه سازی در ورودی مهرشهر شنیده می‌شود؟ ۳۰ درصد هزینه تامین شده و ۷۰ درصد باقی مانده، در واقع امتحان شهرداری و مدیران شهری است.
آیا این تقاطع، گره ای را باز می‌کند یا فقط یک بند جدید به زنجیره انتظار مردم مهرشهر اضافه می‌شود؟ پاسخ این سؤال در روزهای آینده مشخص می شود، اما یک چیز قطعی است: صبر مردم مهرشهر، دیگر به اندازه ترافیک ورودی آن منطقه طولانی نیست.