پیشرفت پروژه از ۴۱ درصد گذشت / راه‌آهن خراسان جنوبی در ایستگاه ریل‌گذاری
پروژه راه‌آهن زاهدان ـ بیرجند ـ قاین ـ یونسی با پیشرفت فیزیکی بیش از ۴۱ درصد در محدوده خراسان جنوبی در حال اجراست و آغاز ریل‌گذاری از سمت ایستگاه یونسی و احداث ایستگاه‌های بیرجند و قائن از برنامه‌های اعلام‌شده برای سال ۱۴۰۵ است، برنامه‌هایی که پیشبرد آنها به تامین اعتبار، تکمیل مقدمات فنی و رفع موانع اجرایی وابسته است.به گزارش ایرنا، اتصال خراسان جنوبی به شبکه ریلی کشور مطالبه‌ای است که بیش از ۲ دهه در میان خواسته‌های زیرساختی مردم این استان جای داشته و در سال‌های گذشته بارها در جریان سفر مسئولان کشوری، نشست‌های مدیریتی و پیگیری‌های نمایندگان استان مطرح شده است، مطالبه‌ای که تحقق آن علاوه بر تسهیل جابه‌جایی مسافر و بار با امید به کاهش هزینه‌های حمل‌ونقل، رونق فعالیت‌های معدنی و تقویت جایگاه اقتصادی شرق کشور گره خورده است. پروژه راه‌آهن زاهدان ـ بیرجند ـ قاین ـ یونسی با هدف تقویت ارتباط ریلی جنوب شرق و شمال شرق کشور تعریف شده است مسیری به طول حدود ۹۱۷ کیلومتر که ۴۳۲ کیلومتر آن در محدوده خراسان جنوبی قرار دارد و تکمیل آن می‌تواند مرکز این استان را به شبکه ریلی سراسری متصل کند. موقعیت جغرافیایی خراسان جنوبی، برخورداری از ذخایر معدنی و هم‌جواری با افغانستان نیز بر اهمیت توسعه زیرساخت‌های حمل‌ونقل در این منطقه افزوده است. سابقه پیگیری برای اجرای راه‌آهن شرق کشور به سال‌های ابتدایی دهه ۱۳۸۰ بازمی‌گردد زمانی که اجرای این مسیر در سطح منطقه‌ای و ملی مطرح شد و در سال ۱۳۸۵ نیز خبر اتمام مطالعات مقدماتی راه‌آهن چابهار ـ مشهد انتشار یافت. این طرح در سال‌های بعد در قالب مصوبات و برنامه‌های دولت‌های مختلف پیگیری شد، اما محدودیت منابع مالی و دشواری‌های اجرایی، تحقق اتصال ریلی خراسان جنوبی را با تاخیر همراه کرد. اگرچه عملیات اجرایی یکی از قطعات مسیر بیرجند ـ قاین ـ یونسی در سال ۱۳۹۸ آغاز شد، توسعه عملیات اجرایی در بخش‌های مختلف راه‌آهن شرق کشور از سال ۱۴۰۲ وارد مرحله گسترده‌تری شد. در این مقطع، اجرای عملیات زیرسازی، احداث پل‌ها و تونل‌ها و تجهیز کارگاه‌های قطعات مختلف در دستور کار قرار گرفت تا پروژه از مرحله پیگیری‌های طولانی‌مدت به سمت اجرای عملیاتی حرکت کند روندی که سرعت پیشرفت آن همچنان به تامین منابع مالی و تداوم فعالیت پیمانکاران وابسته بوده است. از زمان آغاز عملیات اجرایی تاکنون، قطعات مختلف مسیر با سطح متفاوتی از پیشرفت همراه بوده‌اند و تامین منابع مالی همواره یکی از محورهای اصلی پیگیری مسئولان استانی و ملی به شمار رفته است. در این میان، طولانی بودن مسیر، گستردگی جبهه‌های کاری و ضرورت هماهنگی میان دستگاه‌های اجرایی و پیمانکاران، اهمیت برنامه‌ریزی مستمر برای تکمیل زیرسازی و فراهم کردن مقدمات مراحل بعدی را دوچندان کرده است. در دولت چهاردهم نیز تکمیل راه‌آهن خراسان جنوبی در شمار اولویت‌های زیرساختی و توسعه‌ای استان قرار گرفته و در جریان سفر مسئولان ملی، بر ضرورت تسریع در اجرای این طرح تاکید شده است. اسکندر مومنی، وزیر کشور، چهاردهم شهریور ۱۴۰۵ در سفر به خراسان جنوبی، راه‌آهن را اساسی‌ترین پروژه ملی استان و پیش‌نیاز تحول در اقتصاد، تجارت و ترانزیت منطقه دانست و با اشاره به ظرفیت‌های مرزی و اقتصادی استان، بر اهمیت تکمیل این زیرساخت در خروج خراسان جنوبی از محدودیت‌های ارتباطی تاکید کرد. اکنون با اعلام پیشرفت فیزیکی بیش از ۴۱ درصدی پروژه در محدوده خراسان جنوبی، توجه‌ها به نحوه ادامه عملیات اجرایی و تحقق برنامه‌های پیش‌بینی‌شده برای سال ۱۴۰۵ معطوف شده است. آغاز ریل‌گذاری از سمت ایستگاه یونسی و اجرای ایستگاه‌های بیرجند و قائن از جمله این برنامه‌هاست مراحلی که علاوه بر تامین منابع مالی، به آماده بودن بخش‌های مورد نظر مسیر، تکمیل الزامات فنی و رفع موانعی مانند تملک اراضی وابسته است. راه‌آهن خراسان جنوبی از این منظر، فقط یک طرح عمرانی طولانی‌مدت نیست بلکه پروژه‌ای زیرساختی است که میزان پیشرفت آن و سرعت عبور از مراحل اجرایی، در تحقق ظرفیت‌های حمل‌ونقلی و اقتصادی استان نقش تعیین‌کننده دارد. از این رو، بررسی آخرین وضعیت قطعات، اعتبارات اختصاص‌یافته، مشکلات پیش روی پیمانکاران و برنامه‌های اعلام‌شده برای ریل‌گذاری، تصویری روشن‌تر از مسیر پیش‌رو و الزامات تکمیل این طرح ارائه می‌کند. در همین خصوص، استاندار خراسان جنوبی در تازه‌ترین اظهارات خود درباره روند اجرای این پروژه، ضمن تشریح آخرین وضعیت پیشرفت قطعات مختلف و اعتبارات تزریق‌شده، بر ضرورت تامین منابع مالی، پرداخت مطالبات پیمانکاران و رفع موانع اجرایی برای تسریع در تکمیل راه‌آهن تاکید کرده است.
تزریق ۷.۸ همت اعتبار به راه‌آهن خراسان جنوبی
استاندار خراسان جنوبی با اعلام پیشرفت فیزیکی بیش از ۴۱ درصدی پروژه راه‌آهن زاهدان ـ بیرجند ـ قاین ـ یونسی، از اختصاص بیش از ۷.۸ هزار میلیارد تومان اعتبار به این طرح از ابتدای اجرای آن خبر داد و گفت: تامین منابع مالی، پرداخت مطالبات پیمانکاران و رفع موانع اجرایی برای تسریع در تکمیل این ابرپروژه ملی با جدیت دنبال می‌شود.سید محمدرضا هاشمی در جریان بازدید از قطعات ۱۳ و ۱۴ راه‌آهن خراسان جنوبی و نشست بررسی مسائل و مشکلات این قطعات در هشتم مهرماه ۱۴۰۵، با تاکید بر اهمیت راهبردی این پروژه اظهار کرد: راه‌آهن زاهدان ـ بیرجند ـ قاین ـ یونسی ـ مشهد فراتر از یک طرح استانی است و تکمیل آن می‌تواند ضمن پاسخگویی به مطالبه دیرینه مردم خراسان جنوبی، زمینه اتصال بخش‌های شرقی کشور به شبکه ریلی، مسیرهای ترانزیتی و بازارهای آسیای میانه را فراهم کند. وی با اشاره به روند اجرای پروژه افزود: مجموع ۱۴ محور راه‌آهن در محدوده خراسان جنوبی بیش از ۴۱ درصد پیشرفت فیزیکی دارد که در این میان، قطعه ۱۴ بیش از ۶۰ درصد و قطعه ۱۳ حدود ۲۳ درصد پیشرفت داشته است. این آمار بیانگر تفاوت میزان پیشرفت در بخش‌های مختلف پروژه و ضرورت پیگیری مستمر برای پیشبرد عملیات اجرایی در تمامی قطعات است.استاندار خراسان جنوبی با بیان اینکه از ابتدای اجرای پروژه تاکنون بیش از هفت هزار و ۸۰۰ میلیارد تومان اعتبار به این طرح تزریق شده است، گفت: بیش از پنج هزار و ۸۰۰ میلیارد تومان از این مبلغ در دولت چهاردهم تامین و اختصاص یافته است. وی همچنین در تشریح اعتبارات بخش حمل‌ونقل استان اعلام کرد که در ۲ سال گذشته حدود ۱۸ هزار میلیارد تومان از محل وزارت راه و شهرسازی برای بخش‌های مختلف زیرساختی اختصاص یافته که هشت هزار و ۲۰۰ میلیارد تومان آن به راه‌آهن اختصاص داشته است.
پیگیری تامین اعتبار و پرداخت مطالبات پیمانکاران
در سطح ملی و استانی ادامه دارد
هاشمی با اشاره به تداوم عملیات اجرایی پروژه در شرایط دشوار اقتصادی و محدودیت‌های ناشی از جنگ، از تلاش پیمانکاران و عوامل اجرایی قدردانی کرد و گفت: با وجود مطالبات مالی پیمانکاران و تغییر شرایط صورت‌وضعیت‌ها، عملیات اجرایی متوقف نشده است. به گفته وی، پیگیری تامین اعتبار و پرداخت مطالبات پیمانکاران در سطح ملی و استانی ادامه دارد تا با به‌روز شدن صورت‌وضعیت‌ها، زمینه افزایش سرعت اجرای پروژه فراهم شود. وی در همین زمینه از برگزاری نشست با معاون برنامه‌ریزی و مدیریت منابع وزارت راه و شهرسازی در ششم مهرماه خبر داد و افزود: در این دیدار، تامین اعتبارات مورد نیاز پروژه‌های زیربنایی استان، به‌ویژه راه‌آهن، مورد پیگیری قرار گرفت. بر اساس اعلام استاندار، پیشنهاد تامین هشت هزار میلیارد تومان اعتبار برای راه‌آهن با نگاه مثبت در دستور کار قرار گرفته است موضوعی که تحقق آن می‌تواند در تامین منابع مورد نیاز و ادامه عملیات اجرایی پروژه موثر باشد. با این حال نهایی شدن سازوکار تخصیص و تامین این اعتبار از مراحل مهم پیش رو به شمار می‌رود. استاندار همچنین چندی پیش در بازدید از قطعه ۱۳ راه‌آهن، حدفاصل سربیشه تا شوسف، از اجرای این قطعه به طول ۵۵ کیلومتر با پیمانکاری شرکت پوشش راه خبر داده بود. بر اساس اطلاعات اعلام‌شده، مبلغ اولیه قرارداد این قطعه یک هزار و ۱۹۰ میلیارد تومان است و عملیات اجرایی آن از سال ۱۴۰۲ آغاز شده است در این بخش از مسیر، بخشی از عملیات خاک‌برداری، خاک‌ریزی و اجرای ابنیه فنی انجام شده و میزان پیشرفت فیزیکی قطعه در زمان اعلام آمار حدود ۲۳ درصد بوده است. هاشمی در نشست بررسی مشکلات قطعات ۱۳ و ۱۴ نیز بر ضرورت رفع موانع اجرایی تاکید کرد و خواستار همکاری دستگاه‌های مسئول برای حل مسائل مطرح‌شده از سوی پیمانکاران شد. تامین آب، برق، گاز و سوخت مورد نیاز کارگاه‌ها و رفع معارضان از جمله موضوعاتی بود که استاندار بر پیگیری آنها تاکیدکرد.
مطالبات پیمانکاران و موانع اجرایی راه‌آهن برطرف شود
وی تصریح کرد: دستگاه‌های اجرایی باید مشکلات را در کوتاه‌ترین زمان ممکن برطرف کنند تا پیمانکاران بتوانند با تمرکز بر عملیات اجرایی، پروژه را مطابق برنامه زمان‌بندی پیش ببرند. به گفته استاندار، اهمیت راه‌آهن خراسان جنوبی فقط به جابه‌جایی مسافر محدود نمی‌شود بلکه این پروژه می‌تواند در توسعه حمل‌ونقل بار، کاهش هزینه جابه‌جایی محصولات معدنی، تقویت فعالیت‌های ترانزیتی و افزایش ظرفیت‌های اقتصادی استان نقش‌آفرین باشد.وی بیان کرد: اتصال به شبکه ریلی کشور و فراهم شدن امکان ارتباط با مسیرهای منتهی به دریای عمان، آب‌های آزاد و بازارهای آسیای میانه نیز از جمله اهداف راهبردی مطرح‌شده برای این مسیر است.هاشمی همچنین اعلام کرد: حدود ۲ هزار خانوار در مسیر اجرای پروژه از محل فعالیت‌های ایجادشده امرار معاش می‌کنند و تداوم عملیات اجرایی آن، علاوه بر پیشبرد یک طرح زیرساختی، به حفظ اشتغال و معیشت این خانوارها کمک می‌کند.وی در عین حال راه‌آهن را یکی از چهار طرح بزرگ زیرساختی در حال اجرای استان، در کنار دوبانده‌سازی محورهای مواصلاتی، خط انتقال گاز و خط انتقال آب، عنوان کرد و بر ضرورت هم‌افزایی دستگاه‌های اجرایی، نمایندگان استان در مجلس شورای اسلامی و مجموعه‌های ملی برای تامین منابع مالی تاکید کرد.استاندار خراسان جنوبی با اشاره به مصوبات سفر رئیس‌جمهور به استان و پیگیری‌های انجام‌شده در وزارت راه و شهرسازی و سازمان برنامه و بودجه، از ادامه مذاکرات برای تامین اعتبار و تسریع در اجرای پروژه خبر داد.بر اساس آخرین اظهارات اعلام‌شده از سوی استاندار خراسان جنوبی ( هشتم مهرماه امسال)، راه‌آهن خراسان جنوبی با وجود پیشرفت فیزیکی بیش از ۴۱ درصدی در مجموع محورهای واقع در استان، همچنان با ضرورت تامین منابع مالی، پرداخت مطالبات پیمانکاران و رفع برخی موانع اجرایی روبه‌روست.از این رو، استمرار روند پیشرفت پروژه به میزان تحقق اعتبارات مورد پیگیری، سرعت رفع مشکلات کارگاه‌ها و تداوم عملیات اجرایی در قطعات مختلف وابسته است موضوعی که در کنار اهمیت ملی و اقتصادی این مسیر، ضرورت پایش مستمر عملکرد اجرایی و مالی آن را دوچندان می‌کند.در کنار پیگیری‌های مدیریت استان برای تامین منابع مالی و رفع موانع اجرایی، مدیرکل راه و شهرسازی خراسان جنوبی نیز در تشریح آخرین وضعیت فنی پروژه، از پیشرفت ۳۵ درصدی عملیات زیرسازی و برنامه‌ریزی برای آغاز ریل‌گذاری از سمت ایستگاه یونسی در سال ۱۴۰۵ خبر داده است.
آغاز ریل‌گذاری از سمت یونسی در دستور کار
مدیرکل راه و شهرسازی خراسان جنوبی هم از پیشرفت ۳۵ درصدی عملیات زیرسازی این طرح خبر داد و گفت: با فعال بودن جبهه‌های کاری و آماده شدن بخشی از مسیر برای مراحل بعدی اجرا، برنامه‌ریزی برای آغاز ریل‌گذاری از سمت ایستگاه یونسی به طرف خراسان جنوبی در سال ۱۴۰۵ در دستور کار قرار دارد.میرمحمد مودی ۲۶ مرداد امسال در گفت‌وگو با خبرنگار ایرنا با تشریح آخرین وضعیت اجرای پروژه راه‌آهن شرق کشور اظهار کرد: طول این مسیر ریلی ۹۱۷ کیلومتر است که ۴۳۲ کیلومتر آن در محدوده خراسان جنوبی قرار دارد، اما حدود ۷۰۰ کیلومتر از مسیر برای مدیریت اجرایی، پیگیری و تامین مالی در حوزه مسئولیت اداره‌کل راه و شهرسازی استان قرار گرفته است.وی افزود: علاوه بر قطعات واقع در محدوده خراسان جنوبی بخشی از مسیر در استان خراسان رضوی نیز برای مدیریت اجرایی و پیگیری به این اداره‌کل سپرده شده و از این رو، بخش مهمی از مسئولیت پیشبرد پروژه راه‌آهن شرق کشور بر عهده مجموعه راه و شهرسازی خراسان جنوبی است.مدیرکل راه و شهرسازی خراسان جنوبی با اشاره به روند اجرای پروژه در دولت چهاردهم تصریح کرد: عملیات اجرایی طرح در این دوره شتاب بیشتری گرفته و پیشرفت زیرسازی پروژه در مجموع به ۳۵ درصد رسیده است، همچنین تقریبا تمامی کارگاه‌ها و جبهه‌های کاری فعال هستند و عملیات اجرایی در بخش‌های مختلف مسیر ادامه دارد.وی درباره وضعیت تامین مالی پروژه بیان کرد: تاکنون ۳.۵ همت اعتبار در دولت چهاردهم به این طرح تخصیص یافته که ۲.۵ همت آن در قالب مصوبات سفر تامین شده است، همچنین مجموع هزینه‌کرد پروژه به ۴.۵ همت رسیده که ۳.۵ همت آن در دولت چهاردهم جذب و هزینه شده است.مودی با بیان اینکه تامین منابع مالی پروژه از جمله از طریق تهاتر نفتی دنبال می‌شود، افزود: با وجود پیش‌بینی منابع و انجام پیگیری‌های لازم، برخی محدودیت‌ها و مشکلات در فرایند تهاتر و فروش نفت موجب تاخیر در تامین نقدینگی شده است با این حال، پیگیری‌ها برای عملیاتی شدن منابع پیش‌بینی‌شده ادامه دارد تا روند اجرای پروژه با وقفه مواجه نشود.وی ادامه داد: برای سال جاری دریافت هفت همت اعتبار دیگر برای این پروژه پیش‌بینی شده است که تحقق آن می‌تواند به تقویت منابع مالی و افزایش سرعت عملیات اجرایی در قطعات مختلف مسیر کمک کند.مدیرکل راه و شهرسازی خراسان جنوبی با اشاره به برنامه ریل‌گذاری در مسیر راه‌آهن شرق کشور یادآور شد: برنامه‌ریزی شده است عملیات ریل‌گذاری در سال جاری از سمت ایستگاه یونسی به طرف خراسان جنوبی آغاز شود در محدوده بیرجند ـ یونسی به طول ۲۷۰ کیلومتر نیز حدود ۱۳۰ کیلومتر از مسیر از مرحله زیرسازی عبور کرده و وارد مرحله روسازی و ریل‌گذاری شده است.وی افزود: فراهم شدن امکان اجرای مراحل بعدی در بخش‌های آماده مسیر، به استمرار تامین اعتبار، پیشبرد عملیات اجرایی و تکمیل الزامات فنی وابسته است و تلاش می‌شود با هماهنگی دستگاه‌های مسئول، زمینه آغاز ریل‌گذاری مطابق برنامه‌ریزی انجام‌شده فراهم شود.
تملک اراضی؛ پیش‌شرط آغاز ساخت ایستگاه‌های
بیرجند و قائن
مودی همچنین از برنامه‌ریزی برای آغاز عملیات اجرایی ایستگاه‌های راه‌آهن بیرجند و قائن در سال جاری خبر داد و اظهار کرد: بخشی از مقدمات اجرای این ایستگاه‌ها به تملک زمین‌های مورد نیاز مربوط می‌شود زیرا بخش عمده اراضی واقع در محدوده ایستگاه‌ها از نوع مستثنیات است و باید مراحل حقوقی و اداری تملک آنها طی شود.وی تصریح کرد: پیگیری‌های لازم برای آزادسازی اراضی و تکمیل فرایندهای قانونی ادامه دارد و پس از فراهم شدن مقدمات مورد نیاز، عملیات اجرایی ایستگاه‌های بیرجند و قائن آغاز خواهد شد. احداث این ایستگاه‌ها از الزامات تکمیل زیرساخت‌های راه‌آهن و فراهم شدن امکان بهره‌برداری مؤثر از مسیر است. مدیرکل راه و شهرسازی استان با اشاره به پیشرفت عملیات خاکی پروژه گفت: میانگین پیشرفت این بخش در قطعات مختلف مسیر در خردادماه ۱۴۰۵ از ۳۵ درصد عبور کرده بود و در برخی قطعات به بیش از ۹۵ درصد رسیده بود. این آمار مربوط به عملیات خاکی است و باید از میزان پیشرفت کلی زیرسازی و مراحل روسازی و ریل‌گذاری تفکیک شود.وی درباره جزئیات یکی از قطعات اجرایی مسیر نیز عنوان کرد: قطعه ۱۳ راه‌آهن زاهدان ـ بیرجند ـ قاین ـ یونسی به طول ۵۵ کیلومتر در محدوده سربیشه تا شوسف در حال اجراست و مبلغ اولیه قرارداد آن یک هزار و ۱۹۰ میلیارد تومان است. پیمانکاری این قطعه را شرکت پوشش راه بر عهده دارد و عملیات اجرایی آن از سال ۱۴۰۲ آغاز شده است.مودی با تاکید بر اهمیت راهبردی راه‌آهن شرق کشور گفت: تکمیل این مسیر می‌تواند ضمن اتصال بهتر خراسان جنوبی به شبکه ریلی کشور، زمینه جابه‌جایی اقتصادی‌تر و ایمن‌تر بار و مسافر، کاهش هزینه حمل محصولات به‌ویژه مواد معدنی و تقویت ظرفیت‌های ترانزیتی شرق ایران را فراهم کند.وی بیان کرد: توسعه ارتباطات ریلی با کشورهای آسیای میانه و مسیرهای منتهی به آب‌های آزاد، از دیگر ظرفیت‌های این پروژه است که می‌تواند در تقویت مناسبات تجاری، رونق سرمایه‌گذاری و توسعه اقتصادی منطقه نقش مؤثری داشته باشد.مدیرکل راه و شهرسازی خراسان جنوبی با اشاره به پیگیری‌های مدیریت استان برای پیشبرد این طرح عنوان کرد: بازدیدهای میدانی از قطعات مختلف و رایزنی با مسئولان ملی برای تامین منابع و رفع موانع اجرایی ادامه دارد و فعال بودن کارگاه‌ها، تامین به‌موقع اعتبار و فراهم شدن مقدمات ریل‌گذاری و احداث ایستگاه‌ها از عوامل مؤثر در پیشبرد پروژه به شمار می‌رود. بر اساس اظهارات مدیرکل راه و شهرسازی استان در مردادماه ۱۴۰۵، پیشرفت زیرسازی راه‌آهن شرق کشور به ۳۵ درصد رسیده و آغاز ریل‌گذاری از سمت یونسی و اجرای ایستگاه‌های بیرجند و قائن از برنامه‌های اعلام‌شده برای سال جاری است. تحقق این برنامه‌ها به تامین منابع مالی پیش‌بینی‌شده، تکمیل فرایندهای تملک اراضی و استمرار عملیات اجرایی در قطعات مختلف وابسته خواهد بود.با این حال، عبور راه‌آهن خراسان جنوبی از مراحل فعلی اجرا و رسیدن به مرحله بهره‌برداری، بیش از هر چیز به تامین پایدار منابع مالی، رفع موانع اجرایی و تکمیل زیرساخت‌های مورد نیاز وابسته است.در این میان، تعیین تکلیف اعتبارات مورد نیاز، تسریع در اجرای قطعات باقی‌مانده و فراهم شدن مقدمات ریل‌گذاری و احداث ایستگاه‌ها، از مهم‌ترین الزامات پیش‌روی این پروژه به شمار می‌رود طرحی که تکمیل آن می‌تواند گامی موثر در توسعه زیرساخت‌های حمل‌ونقل و تقویت ظرفیت‌های اقتصادی و ترانزیتی خراسان جنوبی باشد.