یخبندان زودرس، بارشی بالاتر از نرمال / دو روی پاییز امسال

پاییز امسال برای خراسان جنوبی از همان روزهای نخست با دو پیام متفاوت آغاز شده است؛ پیامی که سرمای پیش از موعد را به کشاورز هشدار می دهد و پیامی که از امید به بارشی بهتر از پارسال می گوید. اما این دو خبر، در بستری از خشکسالی مزمن و تنوع اقلیمی گسترده، معنا پیدا می کنند؛ جایی که بدون داده کافی، حتی پیش بینی دقیق هواشناسی برای یک شهرستان هم کاری دشوار است.

هشداری که نباید دیر شنیده شود
هواشناسی استان برای این وضعیت هشدار سطح زرد صادر کرده است. بر پایه پیشبینی ها، روزهای پنجشنبه و جمعه همین هفته نخستین یخبندان زودرس پاییزه در استان رخ می دهد. بیشترین تاثیر این کاهش دما در شهرستان سربیشه دیده می شود و دمای کمینه آنجا به حدود صفر و حتی منفی یک درجه سلسیوس می رسد. برای بیرجند، درمیان و قائن نیز دمای کمتر از پنج درجه پیشبینی شده است. توصیه کارشناسی روشن است؛ محصولات حساس به سرما جمع آوری و جالیز و صیفی جات مناطق سردسیر هرچه سریعتر برداشت شوند. هر روز تعلل در این توصیه، می تواند به از دست رفتن بخشی از زحمت یک فصل کشاورز بدل شود.

چشم انداز بارشی و مرزهای علمی
بر پایه پیش بینی های فصلی، بارش استان می تواند بین پنج تا ۲۵ میلیمتر بیشتر از میانگین نرمال باشد و میانگین بارش به حدود ۳۰ میلی‌متر برسد. مدیرکل هواشناسی خراسان جنوبی، شاخصه‌ای مانند ال‌نینو، لانینا و دوقطبی اقیانوس هند را در این ارزیابی مؤثر می داند و می گوید: برآیند خروجی مدل‌ها نشان می دهد شرایط بارشی پاییز و اوایل زمستان می تواند نسبت به برخی سالهای گذشته بهتر باشد. جواد نخعی، در همین حال تصریح می کند که پیشبینی های فصلی قطعیت ندارند و مدل‌ها روزانه بر اساس دما، رطوبت و جهت و سرعت باد به روزرسانی می شوند. به گفته او برای یک هفته تا ۱۰روز آینده بارش قابل توجهی پیشبینی نمی شود و انتظار بارش برای اواسط آبان ماه است.

پیش بینی نقطه ای
نخعی پیش بینی نقطه‌ای را چالشی جهانی می‌داند و می‌گوید: استان با هفت اقلیم، امکان تفاوت شدید شرایط جوی را در فاصله‌ای کوتاه دارد. به گفته او ممکن است در فاصله حدود ۱۵ کیلومتری دو منطقه، یکی بارندگی داشته باشد و دیگری خشک بماند. اینجاست که تحلیل هواشناسی به یک واقعیت محلی می رسد؛ هر تغییر جوی در زمینه ای از اقلیم های متنوع رخ می‌دهد و هرچه داده های محلی بیشتر شود، تصویر دقیق‌تر می شود. نخعی نیز تاکید می‌کند: افزایش شمار ایستگاهها و داده‌ها، شرط اصلی رسیدن به پیشبینی دقیقتر است.

زرشک و پیوند کشاورزی با آسمان
زرشک یکی از محصولات راهبردی استان است و نخعی بر اهمیت اطلاع رسانی هواشناسی در فصل برداشت آن تاکید می‌کند. به گفته او کشاورزان باید شرایط دمایی و احتمال وقوع پدیده های جوی را دنبال کنند تا زمان مناسب برداشت را مدیریت کنند، چون سرمای پاییزی در فرآیند رسیدن زرشک و افزایش کیفیت آن نقش دارد.

هواشناسی و اقتصاد
نخعی می گوید: بر اساس استعلام رسمی از سازمان جهاد کشاورزی استان، خدمات هواشناسی کشاورزی در سال ۱۴۰۴ حدود ۷۵۹ میلیارد و ۲۰۰ میلیون تومان ارزش افزوده ایجاد کرده است، در حالی که همین رقم در سال ۱۴۰۳ حدود ۵۸ میلیارد تومان بوده. او همچنین از برگزاری ۱۴۰ جلسه کارشناسی مشترک با جهاد کشاورزی در دو سال گذشته خبر می دهد که در آن وضعیت جوی روزهای آینده بررسی و توصیههای کاشت، داشت و برداشت ارائه می شود.

بارورسازی؛ امیدی با سقف مشخص
نخعی درباره بارورسازی ابرها شفاف نظر می دهد که این روش جایگزین بارش طبیعی نمی شود و حتی در بهترین حالت افزایش بارش را حدود ۱۰ تا ۱۵ درصد بالا می برد. اولویت او توسعه شبکه ایستگاهها، تقویت نیروی انسانی متخصص و بهره‌گیری از فناوری‌های نوین است، چون به تعبیر خودش داده هواشناسی زبان علم و تصمیمگیری است.