مدیرکل امور اقتصادی و دارایی خراسان جنوبی گفت: ایجاد منطقه آزاد بینالمللی تجاری و صنعتی مشترک بین ایران، افغانستان و چین در خراسان جنوبی، ظرفیتهای صادرات و واردات، اشتغال پایدار مرزنشینان، انتقال فناوری و تقویت زیرساختهای اقتصادی و امنیتی استان را فراهم میکند.
مرتضی ذاکریان در گفت و گو با ایرنا اظهار کرد: طرح منطقه آزاد در جلسه شورای برنامهریزی استان با حضور رئیس جمهور (۲۷ آذر ۱۴۰۴) توسط استاندار خراسان جنوبی مطرح و رئیس جمهور نیز موافقت خود را با این طرح فیالمجلس اعلام کرد که تفویض اختیارات به استانداران استانهای مرزی نیز دال بر این موضوع است.
نگاه دولت چهاردهم و وزارتخانههای مربوطه
در تفویض اختیارات به استانها
وی با تاکید بر نگاه دولت چهاردهم و وزارتخانههای مربوطه در تفویض اختیارات به استانها، ادامه داد: این منطقه آزاد با هدف استفاده از ظرفیتهای سه کشور در عرصههای بینالمللی، فناوری، نیروی انسانی و توسعه تجارت بینالملل تعریف شده است. مدیرکل امور اقتصادی و دارایی خراسان جنوبی افزود: پیگیریهای مستمر استاندار خراسان جنوبی باعث شده است که طرفهای افغانستانی و چینی نیز آمادگی خود برای مشارکت و تامین منابع مالی و حتی ایجاد شهرک صنعتی ویژه چینیها در استان اعلام کنند، این طرح هیچگونه وابستگی به منابع مالی محدود ندارد و قابلیت تحقق سریع دارد.
ذاکریان یادآور شد: تجربه موفق ایجاد منطقه آزاد بینالمللی ایران و ترکیه نشان میدهد که اخذ مجوز و شروع مذاکرات اولیه در کوتاهترین زمان ممکن قابل انجام است. مدیرکل امور اقتصادی و دارایی خراسان جنوبی با بیان موقعیت ژئوپلیتیک استان تصریح کرد: خراسان جنوبی با ۳۳۱ کیلومتر مرز مشترک با افغانستان و اتصال افغانستان به کشور چین، میتواند بهعنوان یک حلقه واسط در این منطقه آزاد عمل کند و ظرفیتهای اقتصادی و تجاری این سه کشور را به خدمت بگیرد. ذاکریان در تشریح ابعاد اقتصادی و راهبردی همکاری سهجانبه ایران، افغانستان و چین گفت: این سه کشور از نظر وسعت سرزمینی، جمعیت، ظرفیتهای تولیدی و جایگاه اقتصادی در منطقه و جهان، مجموعهای کمنظیر از ظرفیتهای مکمل را در اختیار دارند که میتواند مبنای شکلگیری یک منطقه آزاد بینالمللی قدرتمند باشد. وی افزود: ایران، افغانستان و چین در مجموع بیش از ۱۸ درصد از مساحت خشکی ها را در اختیار دارند، چین سومین کشور پهناور جهان، ایران هجدهمین و افغانستان چهلویکمین کشور پهناور دنیاست که این گستره جغرافیایی، ظرفیتهای متنوع معدنی، کشاورزی، صنعتی و ترانزیتی را فراهم کرده است.
مدیرکل امور اقتصادی و دارایی خراسان جنوبی ادامه داد: از نظر جمعیتی نیز این سه کشور در مجموع بیش از یک میلیارد و ۵۵۰ میلیون نفر جمعیت دارند که معادل حدود ۱۸ درصد جمعیت جهان است و چین دومین کشور پرجمعیت دنیا، ایران از کشورهای پرجمعیت منطقه و افغانستان نیز دارای جمعیت جوان و نیروی کار فعال است که این ترکیب میتواند بازار مصرف گسترده و نیروی انسانی مورد نیاز برای توسعه صنعتی را تامین کند.
ذاکریان با بیان تولید ناخالص داخلی این کشورها اظهار کرد: چین دومین اقتصاد بزرگ جهان است و در حال رقابت با آمریکا برای کسب جایگاه نخست اقتصاد جهانی قرار دارد، ایران در رتبه سیونهم اقتصاد جهان و افغانستان نیز در رتبه یکصد و سیوهفتم قرار دارد و این تفاوت سطح اقتصادی، خود میتواند مبنای یک همکاری مکمل باشد؛ به این معنا که سرمایه، فناوری و توان مالی چین در کنار ظرفیتهای ترانزیتی، صنعتی و انرژی ایران و منابع معدنی و نیروی کار افغانستان قرار گیرد.
تشریح سهم ارزش افزوده بخشهای اقتصادی
مدیرکل امور اقتصادی و دارایی خراسان جنوبی با تشریح سهم ارزش افزوده بخشهای اقتصادی یادآور شد: در ایران حدود ۱۰ درصد تولید ناخالص داخلی از کشاورزی، ۳۶ درصد از صنعت و معدن و نزدیک به ۵۰ درصد از خدمات تأمین میشود.
وی گفت: در افغانستان حدود ۳۷ درصد اقتصاد متکی به کشاورزی، ۱۵ درصد صنعت و معدن و ۴۸ درصد خدمات است که نشاندهنده سهم بالای کشاورزی و بهرهوری پایین در این کشور است، در چین نیز سهم کشاورزی پایینتر بوده و بخش صنعت و خدمات سهم غالب را در اقتصاد این کشور دارند. ذاکریان افزود: در حوزه انرژی نیز چین بزرگترین مصرفکننده انرژی جهان است، ایران در رتبه دهم مصرف انرژی قرار دارد و افغانستان در رتبههای پایینتر قرار گرفته است.وی ادامه داد: در مجموع، این سه کشور حدود یکچهارم مصرف انرژی جهان را به خود اختصاص میدهند، اما بهرهوری انرژی و ارزش افزوده تولید در برخی از بخشها بهویژه در ایران نیازمند ارتقا است که میتواند با انتقال فناوری و همکاریهای صنعتی بهبود یابد.
مقایسه شاخصهای توسعه انسانی و ثبات اقتصادی
مدیرکل امور اقتصادی و دارایی خراسان جنوبی با بیان شاخصهای توسعه انسانی و ثبات اقتصادی، اظهار کرد: چین در شاخصهای توسعه و ثبات اقتصادی در رتبههای بالای جهانی قرار دارد، ایران در سطح متوسط رو به بالا و افغانستان در رتبههای پایینتر قرار گرفته است که همین تفاوتها میتواند، زمینهساز تعریف پروژههای مشترک برای ارتقای زیرساختها و بهبود شاخصهای توسعهای در قالب منطقه آزاد مشترک باشد.
وی ادامه داد: اگر جمعیت این سه کشور را به همراه همسایگان بلافصل آنان از جمله هند، پاکستان، ترکمنستان و ازبکستان در نظر بگیریم، گستره جمعیتی تحت تاثیر این همکاری به بیش از سه میلیارد و ۳۰۰ میلیون نفر، یعنی نزدیک به ۴۰ درصد جمعیت جهان خواهد رسید که این موضوع نشاندهنده قدرت بالقوه اقتصادی و تجاری این منطقه از جهان است.
ذاکریان عنوان کرد: بیش از ۷۰ درصد صادرات چین به ۲۰ کشور نخست مقصد صادراتی این کشور انجام میشود و ایران و افغانستان در این لیست قرار ندارند، همچنین در واردات چین نیز ایران و افغانستان در میان ۲۰ شریک اول تجاری این کشور نیستند، این موضوع نشان میدهد ظرفیت توسعه مبادلات تجاری در قالب یک منطقه آزاد مشترک بسیار گسترده و استفادهنشده است.
پیوند تجاری با افغانستان
وی درباره تجارت افغانستان نیز اظهار کرد: در صادرات افغانستان، چین در رتبه سوم و ایران در رتبه ششم قرار دارند و در واردات این کشور نیز چین در رتبه دوم قرار گرفته است که بیانگر وجود پیوندهای تجاری بالفعل میان این کشورها است و میتواند در قالب یک منطقه آزاد بینالمللی تقویت و نظاممند شود. مدیرکل امور اقتصادی و دارایی خراسان جنوبی تاکید کرد: منطقه آزاد بینالمللی ایران، افغانستان و چین میتواند با ایجاد زنجیرههای تامین مشترک، توسعه صنایع فرآوری، تکمیل حلقههای لجستیکی و تسهیل مبادلات مالی و گمرکی، جایگاه این سه کشور را در تجارت منطقهای و جهانی ارتقا دهد و علاوه بر آن تقویت صادرات و واردات، کاهش هزینههای تولید، انتقال فناوری و ایجاد اشتغال پایدار در مرزهای شرقی استان را به همراه خواهد داشت و میتواند نقش مهمی در خنثیسازی تحریمها و افزایش نفوذ ژئواکونومیک ایران ایفا کند.
آخرین تحولات سرمایهگذاری و برنامههای منطقه آزاد تجاری بینالمللی
ذاکریان درباره آخرین تحولات سرمایهگذاری و برنامههای منطقه آزاد تجاری بینالمللی گفت: با توجه به ظرفیتهای جغرافیایی و مرزی استان، مسیر راهآهن جنوب به شمال میتواند ضمن تسهیل واردات مواد اولیه و صادرات کالاهای ساخته شده به افغانستان، قیمت تمام شده تولید را کاهش داده و زمینه جذب سرمایهگذاریهای خارجی و انتقال تکنولوژی را فراهم کند.وی افزود: ایجاد این منطقه آزاد نه تنها اشتغال پایدار برای مرزنشینان و کاهش مهاجرت به دنبال خواهد داشت، بلکه زیرساختهای لجستیکی و امنیت اقتصادی و اجتماعی مرزها را تقویت میکند، با سکونت دائمی شهروندان در این منطقه، امنیت پایدار اقتصادی نیز در بافت منطقه شکل میگیرد.
مدل همکاری سهجانبه ایران، افغانستان و چین
مدیرکل امور اقتصادی و دارایی خراسان جنوبی با تشریح مدل همکاری سهجانبه ایران، افغانستان و چین اظهار کرد: چین به عنوان تامینکننده مالی و با قدرت چانهزنی و نفوذ در مجامع بینالمللی میتواند حمایتهای جهانی را برای این طرح به همراه آورد و ایران با منابع طبیعی و نیروی کار جوان خود و افغانستان نیز با معادن و موقعیت ترانزیتی مکمل، ظرفیت ایجاد یک زنجیره تولید و فرآوری قوی را دارند. ذاکریان با بیان اهداف کلان طرح عنوان کرد: این منطقه آزاد شامل فرودگاه و دانشگاه بینالمللی، زیرساختهای فرهنگی و اقتصادی خواهد بود و فرصت جذب سرمایهگذاری خارجی، توسعه صادرات غیرنفتی، ایجاد ارزش افزوده محصولات بومی و افزایش امنیت اقتصادی را فراهم میکند.ذاکریان بیان کرد: با ظرفیت موجود خراسان جنوبی و افق بلندمدت ترسیمشده توسط استاندار، این منطقه آزاد میتواند به یک نقطه توسعه پایدار و امنیت اقتصادی و فرهنگی در شرق کشور تبدیل شود.
وضعیت سرمایهگذاری خارجی درخراسان جنوبی
وی در ادامه به وضعیت سرمایهگذاری خارجی در استان پرداخت و گفت: با صدور مجوزهای جدید، خراسان جنوبی از استانی با سرمایهگذاری خارجی محدود به مقصدی جذاب برای سرمایهگذاران خارجی به ویژه اتباع کشور چین و همسایگان افغانستان تبدیل شده است.
بهرهبرداری ۱۱ پروژه سرمایهگذاری خارجی
در خراسان جنوبی
مدیرکل امور اقتصادی و دارایی خراسان جنوبی با بیان اینکه تاکنون برای ۱۸ پروژه سرمایهگذاری خارجی در دولت چهاردهم مجوز صاد شده است، افزود: از این تعداد، ۱۱ پروژه به بهرهبرداری رسیده و اشتغال مستقیم بیش از هزار و ۶۴۶ نفر ایجاد کرده است که نسبت به ابتدای دولت با رشد ۵۱ درصدی مواجه بوده است. وی بیان کرد: هفته جاری مجوز جدیدی برای تولید طرح دوده صنعتی در قاینات صادر شد که دومین پروژه صنعتی این شهرستان در دولت چهاردهم محسوب میشود. ذاکریان تصریح کرد: تا پیش از این، سرمایهگذاری خارجی در استان محدود و برای بسیاری از فعالان اقتصادی غریب بود، اما با پیگیریهای مستمر و فراهم شدن زیرساختها، فضای مناسبی برای جذب سرمایهگذاران ایجاد شده است و پیگیریهای انجام شده با دستور استاندار و استقبال سرمایهگذاران کشور چین نشان میدهد که خراسان جنوبی در کوتاهترین زمان ممکن به نقطه بهرهبرداری این پروژهها خواهد رسید. مدیرکل امور اقتصادی و دارایی خراسان جنوبی یادآور شد: این ترکیب سرمایهگذاریهای داخلی و خارجی باعث شده استان جایگاه شاخصی در کاهش نرخ بیکاری کشور پیدا کند.
منطقه آزاد سهجانبه؛ پاسخی عملی
به محدودیتهای تحریمی
ذاکریان گفت: در مقطع کنونی، بهرهگیری از ظرفیت مناطق آزاد مشترک با همسایگان شرقی، راهبردی مؤثر برای افزایش تابآوری اقتصاد ملی و کاهش آسیبپذیری در برابر تحریمها به شمار میرود.
وی افزود: همگرایی اقتصادی میان ایران، افغانستان و چین میتواند با ایجاد سازوکارهای تجارت منطقهای، بخشی از محدودیتهای مالی و تجاری تحمیلشده را بیاثر کرده و مسیرهای مطمئن مبادلات را تقویت کند. مدیرکل امور اقتصادی و دارایی خراسان جنوبی تأکید کرد: پرداخت جدی به این طرح در سطح ملی، اقدامی پیشبرنده برای خنثیسازی تحریمها، تثبیت جریان تجارت خارجی و تقویت جایگاه اقتصادی کشور در معادلات منطقهای و بین المللی خواهد بود.
