در سالهای اخیر، گردشگری سلامت به یکی از ارکان مهم صنعت گردشگری در ایران تبدیل شده است. استان خراسان جنوبی با بهرهمندی از زیرساختهای درمانی پیشرفته، طبیعت بکر و موقعیت جغرافیایی استراتژیک، بهعنوان یکی از مقاصد اصلی گردشگران سلامت در کشور شناخته میشود.
ایران در سال ۲۰۲۴ میزبان حدود 2/1 میلیون گردشگر سلامت بوده است، که از بین بیش از ۷ میلیون گردشگر خارجی کلان ورودی، نزدیک به یک نفر از هر شش نفر برای درمان وارد کشور شدهاند.
برآوردهای مختلف نشان میدهند درآمد ایران از این حوزه در سالهای اخیر بیش از یک میلیارد دلار بوده است، اگرچه ظرفیت بالقوه کشور برای کسب درآمد ۵ تا ۶ میلیارد دلار یا بیشتر ارزیابی میشود. بیماران خارجی عمدتاً از کشورهای همسایه به خصوص عراق، افغانستان، جمهوری آذربایجان، پاکستان و ترکمنستان برای درمان ناباروری، چشمپزشکی، جراحی عمومی، ارتوپدی و جراحیهای تخصصیتر به ایران مراجعه میکنند.
ظرفیتهای درمانی
خراسان جنوبی
خراسان جنوبی هم سال هاست با توجه به هم مرزی با افغانستان، تلاش هایی برای تقویت صنعت گردشگری سلامت انجام داده است. این استان با دارا بودن بیمارستانهای مجهز مانند بیمارستان رازی بیرجند و کادر پزشکی متخصص، توانسته است خدمات درمانی با کیفیت بالا ارائه دهد. این استان در زمینههایی مانند جراحیهای مغز و اعصاب، پیوند اعضا، درمان ناباروری و جراحیهای زیبایی دارای شهرت است.
جذب بیماران بینالمللی
و نمونهای موفق
یکی از نمونههای بارز موفقیتهای درمانی در خراسان جنوبی، عمل جراحی پیچیده یک بیمار ۵۷ ساله اهل عراق است. این بیمار که سالها از دردهای شدید کمر رنج میبرد، پس از مراجعه به بیمارستان رازی بیرجند تحت عمل جراحی «لامینکتومی و فیوژن خلفی» قرار گرفت. تیم جراحی به سرپرستی دکتر کاظم قائمی، متخصص جراحی مغز و اعصاب، موفق شد پس از هشت ساعت عمل، فشار وارده بر ریشههای عصبی بیمار را کاهش داده و پنج مهره کمری را ثابتسازی کند. متخصص جراحی مغز و اعصاب و ستون فقرات در خصوص این عمل گفت: بیمار پاسخ بسیار خوبی به عمل داد و در ریکاوری شاهد حرکت پاهایش بودیم که نقطه عطف موفقیتآمیز بودن جراحی بود. دکتر کاظم قائمی ادامه داد: با توجه به طولانی بودن زمان عمل و سن بیمار، وی برای مراقبتهای ویژه به بخش ICU منتقل شد که به گزارش مسئولان بیمارستان، حال عمومی وی اکنون رضایتبخش است و روند بهبودی را به خوبی طی میکند. پس از بههوش آمدن، بیمار توانایی حرکت پاهای خود را بازیافت و بهبود قابلتوجهی را تجربه کرد. این رویداد پزشکی، نه تنها یک دستاورد بزرگ برای بیمار و خانوادهاش محسوب میشود، بلکه گواهی دیگر بر توانایی پزشکان ایرانی در جذب بیماران بینالمللی و انجام جراحیهای هایتک و پیچیده در سطح استانداردهای جهانی است.
چالشها و موانع پیشرو
با وجود ظرفیتهای بالای درمانی، خراسان جنوبی با چالشهایی در مسیر توسعه گردشگری سلامت مواجه است. کمبود زیرساختهای حملونقل، نبود تبلیغات مؤثر و عدم هماهنگی بین دستگاههای مختلف از جمله این موانع هستند. البته برای رونقبخشی به گردشگری سلامت در خراسان جنوبی، توسعه زیرساخت های حمل و نقل وارتباطی بهویژه در مرز ماهیرود، تقویت خطوط پروازی و منظم سازی برنامه سفرهای پروازی از پایتخت به استان، تبلیغات هدفمند در کشورهای همسایه مانند افغانستان، ایجاد بستههای درمانی و توریستی مشترک با کشورهای هدف و تقویت همکاری بین بیمارستانها و مراکز گردشگری می تواند راهگشا باشد. با وجود تمام این ظرفیتها و دستاوردها، آینده گردشگری سلامت در خراسان جنوبی همچنان در مه فرصتها و چالشها قرار دارد. بیمارستان رازی بیرجند با عمل موفقیتآمیز بیمار عراقی نشان داد که توانمندی پزشکی استان، فراتر از مرزهای ایران قابل اعتماد است، اما برای تبدیل شدن خراسان جنوبی به قطب گردشگری سلامت، هنوز راه درازی در پیش است. آیا جادههای بهسازیشده و بستههای درمانی مشترک با کشورهای همسایه، میتوانند استان را به نقطهای امن و شناختهشده برای بیماران بینالمللی بدل کنند؟ آیا تبلیغات هدفمند و هماهنگی بینبخشی میتوانند سرمایهگذاران و گردشگران را به سوی این خطه بکر جذب کنند؟
هر تصمیم و حرکت درست امروز، میتواند فردایی روشنتر و پر از گردشگران سلامت برای خراسان جنوبی بسازد، اما کوتاهی یا تأخیر در اجرا، همین فرصت طلایی را میتواند از دست بدهد. اکنون نگاهها به سمت این استان دوخته شده است؛ استانی که نه فقط برای گردشگران، بلکه برای جهان پزشکی ایران، در حال نوشتن یک فصل تازه و پرهیجان است.
