سرمایه‌گـذاری ۴۵ هزار میلیـارد تومـانی رهاورد دولت چهاردهم در صنعت و معدن خراسان جنوبی

ثبت ۴۵ هزار و ۹۰۰ میلیارد تومان سرمایه‌گذاری جدید در بخش صنعت، معدن و تجارت خراسان جنوبی و تحقق رشد ۶۵ درصدی صادرات در طول فعالیت دولت چهاردهم چشم‌انداز نوینی از شتاب‌گیری توسعه صنعتی و اشتغال‌زایی را برای این استان مرزی رقم زده است.
به گزارش ایرنا، خراسان جنوبی به عنوان یکی از پهناورترین استان‌های کشور با موقعیت ژئوپلیتیک خاص خود در شرق ایران و دارا بودن مرزهای طولانی با افغانستان دروازه‌ای راهبردی برای تعاملات اقتصادی و تجاری در سطح ملی و بین‌المللی محسوب می‌شود.
این استان که به واسطه ۵۵ نوع ماده معدنی از مجموع ۶۵ گونه شناخته شده در ایران به حق به کلکسیون معدنی کشور شناخته شده، با ذخایر قطعی ۷.۶ میلیارد تنی، هم اکنون در زمره پنج استان معدنی ایران قرار دارد.
از آنجایی که در دولت چهاردهم سیاست‌گذاری‌ها بر محور تغییر رویکرد از خام‌فروشی به سوی ایجاد زنجیره‌های ارزش استوار بوده، این استان نیز همواره به عنوان یکی از کانون‌های اصلی ظرفیت‌های معدنی کشور در سال‌های اخیر تلاش کرده تا با تغییر رویکرد از خام‌فروشی به سوی ایجاد زنجیره‌های ارزش، جایگاه خود را در نقشه اقتصادی ایران بازتعریف کند.
بخش معدن به عنوان پیشران اصلی توسعه در این خطه با وجود ذخایر بی‌نظیر فلزی و غیرفلزی همچون زغالسنگ، طلا، کُک، آهن، منیزیت، بنتونیت، کرومیت، مرمریت، آندالوزیت، بازالت، پتاس و مس در کنار خاک‌های صنعتی، ستون فقرات اشتغال و تولید استان را تشکیل می‌دهد.
شناسایی و بهره‌برداری از این ذخایر نه تنها یک ضرورت اقتصادی برای خراسان جنوبی که یک نیاز ملی برای تامین مواد اولیه صنایع مادر کشور است و در دولت چهاردهم تلاش شده تا با آزادسازی پهنه‌های معدنی و تسهیل فرایندهای اکتشاف، این ثروت نهفته به چرخه تولید بازگردد.
خراسان جنوبی که هم‌اکنون در شاخص اشتغال معدنی بر سکوی چهارم کشور ایستاده و در سال جاری با پیشتازی در صدور پروانه‌های اکتشاف و بهره‌برداری رکورددار شاخص‌های معدنی ایران شده است، ظرفیت‌های بی‌نظیری برای جهش اقتصادی دارد. برای نمونه شهرستان طبس با جای دادن ۷۶درصد از ذخایر زغال‌سنگ کک‌شوی کشور، وزنی استراتژیک در چرخه فولاد ایران یافته و نمادی از عبور از اقتصاد سنتی به صنعتی مدرن است اما تداوم این مسیر گذار، نیازمند پیگیری مستمر و مدیریت علمی است تا ثروت زیرزمینی به رفاه پایدار روی زمین تبدیل شود. در حوزه صنعت نیز تمرکز بر احیای واحدهای راکد و نیمه‌فعال و همچنین تکمیل زیرساخت‌های کلان صنعتی یکی از محورهای اصلی توسعه خراسان جنوبی بوده است، این استان مرزی با وجود چالش‌های زیرساختی همچون انرژی و تامین سوخت با مدیریت راهبردی و حمایت‌های هدفمند، سعی در حفظ پویایی واحدهای تولیدی و صنفی داشته است تا ضمن تثبیت اشتغال موجود، مسیر را برای جذب سرمایه‌گذاری‌های جدید هموار سازد.
همجواری با افغانستان و وجود بازارچه‌های مرزی فعال، ظرفیت تجاری استان را به یک مزیت رقابتی تبدیل کرده و در دولت چهاردهم استفاده از این ظرفیت مرزی با رویکرد تجارت پایدار دنبال شده است، سیاست‌گذاری‌ها به سمتی حرکت کرده که منافع حاصل از این تبادلات تجاری به طور مستقیم بر معیشت مرزنشینان و توسعه زیرساخت‌های محلی اثرگذار باشد و امنیت پایدار منطقه را تقویت کند.
اکنون خراسان جنوبی با تکیه بر برنامه‌های توسعه‌ای خود در حال گذار از محدودیت‌های سنتی به سمت بهره‌گیری از فناوری‌های نوین در استخراج معدن و فراوری محصولات کشاورزی و صنعتی است، این رویکرد نیازمند هماهنگی میان تمامی ارکان دولتی و بخش خصوصی بوده تا بتواند در سایه همدلی و برنامه‌ریزی علمی به اهداف کلان سند توسعه استان دست یابد.
یکی از نکات برجسته در کارنامه اقتصادی خراسان جنوبی، تمرکز بر اقتصاد دانش‌بنیان و ثبت نشان‌های جهانی برای محصولات بومی است، اقداماتی نظیر ثبت جهانی محصولات معدنی استراتژیک استان در سازمان‌های بین‌المللی نشان از عزم مدیریت استان برای ارتقای برند اقتصادی منطقه در بازارهای جهانی دارد، این روند در دولت چهاردهم با جدیت بیشتری پیگیری شده تا هویت اقتصادی خراسان جنوبی بیش از پیش تثبیت شود. اما تداوم این روند نیازمند رفع ناترازی‌های انرژی و تامین مالی پروژه‌های پیشران است، توسعه متوازن در خراسان جنوبی نه تنها محرومیت‌های دیرین را رفع خواهد کرد که بدون شک این استان را به قطب قدرتمند اقتصادی در شرق کشور تبدیل می‌کند، هدفی که در سایه پیگیری مجدانه مصوبات و بهره‌گیری از تمامی ظرفیت‌های قانونی در دسترس قرار دارد.
برای درک بهتر از جزئیات این تلاش‌ها و بررسی دقیق کارنامه عملکردی که در طول ماه‌های اخیر در استان رقم خورده است به سراغ مدیرکل صنعت، معدن و تجارت خراسان جنوبی می‌رویم تا از زبان وی شرح اقدامات عملیاتی و شاخص‌های آماری این اداره‌کل در دولت چهاردهم را جویا شویم.
مهدی پارسا در گفت و گو با ایرنا با بیان رویکرد این اداره‌کل در تحقق اهداف توسعه‌ای دولت چهاردهم اظهار کرد: ارزیابی عملکرد بخش صنعت، معدن و تجارت خراسان جنوبی از ابتدای دولت تاکنون نشان‌دهنده رشد قابل‌توجه در شاخص‌های کلیدی استان است به طوری که در حوزه سرمایه‌گذاری با پیش‌بینی و صدور ۴۴۳ جواز تاسیس، شاهد تحقق ۴۵ هزار و ۹۰۰ میلیارد تومان سرمایه‌گذاری در بخش‌های صنعتی، معدنی و تجاری خواهیم بود که این میزان ۵۰ درصد از مجموع جوازهای تاسیس و ۳۰ درصد از مجموع سرمایه‌گذاری‌های موجود استان را شامل می‌شود.
وی افزود: در زمینه اشتغال‌زایی نیز با ایجاد فرصت‌های شغلی جدید برای ۲۷ هزار و ۷۰۰ نفر، ۲۰ درصد از مجموع اشتغال موجود بخش صنعت، معدن و تجارت استان محقق شده است.
مدیرکل صنعت، معدن و تجارت خراسان جنوبی بیان کرد: در بخش معادن با کشف ذخایر جدید به میزان ۷۰۰ میلیون تن، ۹ درصد به مجموع ذخایر استان افزوده شد و با صدور ۸۸ پروانه بهره‌برداری جدید ۹ درصد از مجموع معادن استان در این بازه زمانی فعال شده‌اند.
وی اضافه کرد: همچنین در حوزه صنایع و اصناف، به ترتیب ۱۰۸ واحد صنعتی (با رشد ۱۶ درصدی) و ۹ هزار و ۱۳۴ واحد صنفی (با رشد ۲۲ درصدی) به ظرفیت استان افزوده شده است.

رشد ۶۵ درصدی ارزش کالاهای صادراتی
در خراسان جنوبی
پارسا با تاکید بر تحول در حوزه تجارت خارجی خراسان جنوبی تصریح کرد: ارزش صادرات استان در سال ۱۴۰۳ با وزن یک هزار و ۵۸۱ هزار تن به رقم ۳۱۴ میلیون دلار رسید که این شاخص در سال ۱۴۰۴ با رشدی ۶۵ درصدی در ارزش و ۴۸ درصدی در وزن، به ۵۲۱ میلیون دلار و ۲ هزار و ۳۵۰ هزار تن افزایش یافت.
وی در ادامه با تبیین اهم اقدامات کیفی و راهبردی انجام‌شده در دولت چهاردهم به پیگیری‌های صورت‌گرفته برای معیشت مرزنشینان اشاره کرد و گفت: اجرای قانون کولبری در چهار بازارچه مرزی استان با هدف ایجاد اشتغال پایدار برای مرزنشینان با جدیت پیگیری شد. مدیرکل صنعت، معدن و تجارت خراسان جنوبی افزود: در بخش معدن نیز با شناسایی محدوده‌های امیدبخش در پهنه‌های ایمیدرو و سازمان زمین‌شناسی، ۳۵ هزار کیلومترمربع از پهنه‌های گوهرزمین جنوب استان، طرح تحول زمین‌شناسی و ریزپهنه آزاد شده است.
وی درباره پروژه‌های کلان صنعتی و انرژی یادآور شد: راه‌اندازی فاز تولید شمش فولادی واحد فولاد قائنات با ظرفیت ۸۰۰ هزار تن و اشتغال‌زایی مستقیم برای ۷۰۰ نفر محقق شد، همچنین برای رفع ناترازی انرژی و تامین پایدار برق منطقه تفاهم‌نامه تکمیل نخستین نیروگاه زغال‌سوز کشور (نیروگاه حرارتی طبس) با اشتغال‌زایی برای یک‌هزار نفر امضا شد و در حوزه مدیریت منابع نیز پایش مستمر سهمیه سوخت واحدهای صنعتی، معدنی و صنفی با توجه به محدودیت‌ها و ظرفیت‌های منطقه‌ای در دستور کار قرار دارد.

احیای ۷۰ واحد صنعتی و معدنی در دولت چهاردهم
پارسا در خصوص احیای واحدهای راکد و تامین مالی پروژه‌ها بیان کرد: ۷۰ واحد صنعتی و معدنی راکد احیا و فعال شده و با استفاده از منابع تبصره ۱۸، مبلغ ۷۸ میلیارد تومان برای طرح‌های دارای اولویت بخش صنعت و معدن تامین مالی صورت گرفت. وی تصریح کرد: در دولت چهاردهم در زمینه تامین مالی خارجی (Finance)، مبلغ ۵۸۲ میلیون یوآن برای زغال‌سنگ پروده ۴ طبس با تایید بانک مرکزی تامین شده و تمامی مجوزهای لازم برای تامین ۲۱۲ میلیون یورو اعتبار ارزی پروژه کویرتایر بیرجند اخذ شده است که اکنون در مرحله پیگیری در ارکان اعتباری بانک تجارت قرار دارد.
مدیرکل صنعت، معدن و تجارت خراسان جنوبی با اشاره به اقدامات تنظیم‌گری و تسهیل‌گری عنوان کرد: در بازه زمانی دو سال اخیر در کارگروه تسهیل و رفع موانع تولید ۷۰ جلسه با یک‌هزار و ۲۶۷ مصوبه برگزار شده که منجر به رفع مشکل ۴۳۵ طرح و واحد تولیدی شد، همچنین در کارگروه تنظیم بازار نیز ۲۰ جلسه با ۱۵۶ مصوبه برای نظارت بر شرایط بازار و تامین کالاهای اساسی تشکیل شد.
وی با اشاره به واگذاری‌های قانونی معادن و ثبت برندهای جهانی یادآور شد: در سه مزایده برگزار شده، یک معدن و ۲ محدوده اکتشافی، ۲۰ محدوده در قالب پنج بسته سرمایه‌گذاری و ۲۳ محدوده اکتشافی از مجموع ۶۳ محدوده عرضه‌شده واگذار شد.

ثبت ۷ محصول معدنی خراسان جنوبی
در سازمان جهانی
پارسا افزود: علاوه بر این موفق شدیم هفت محصول معدنی استراتژیک خراسان جنوبی را در سازمان جهانی مالکیت فکری (WIPO) ثبت جهانی کنیم که شامل سنگ آندالوزیت نهبندان، سنگ قیمتی و عقیق بهاری فردوس، سنگ گرانیت سبز خراسان جنوبی، سنگ قیمتی عقیق پاییزی سه‌قلعه، سنگ بنتونیت خراسان جنوبی، سنگ فلورین خراسان جنوبی و سنگ بازالت منشوری طلایی سربیشه است.
خراسان جنوبی پیش از این نیز با برخورداری از ۶۲۷ پروانه بهره‌برداری صنعتی و سرمایه‌گذاری معادل ۱۳۶ هزار و ۶۵۱ میلیارد ریال، بستر اشتغال‌زایی برای حدود ۱۵ هزار نفر را فراهم کرده بود که اکنون با نگاه توسعه‌محور این ظرفیت‌ها در حال ارتقا است.
تنوع محصولات صنعتی خراسان جنوبی که شامل اقلام استراتژیکی نظیر شمش طلا، تایر، سیمان، کک و کنسانتره زغال‌سنگ، کاشی و سرامیک، شمش منیزیم، اکسید منیزیم، لوله‌های پلی‌اتیلن، کنسانتره مس و پودرهای میکرونیزه معدنی است، خراسان جنوبی را به یکی از استان‌های برخوردار از مزیت‌های رقابتی در کشور تبدیل کرده است.
راهبرد اصلی مدیریت استان، تکمیل زنجیره ارزش مواد معدنی با تمرکز بر صنایع بزرگ نظیر تولید آهن اسفنجی در قائنات، شمش طلا در خوسف و نهبندان، کنسانتره و کاتد مس در خوسف و قائنات، کک در طبس و کنسانتره آهن در نهبندان است که هدف آن ایجاد ارزش افزوده حداکثری و گذار از خام‌فروشی سنتی است.
در کنار این توانمندی‌ها، زیرساخت‌های مهیا شده در ۲۳ شهرک و ناحیه صنعتی و همچنین منطقه ویژه اقتصادی استان، ظرفیت مناسبی برای حضور سرمایه‌گذاران فراهم آورده است، خروجی این ساختار صنعتی را می‌توان در ارقام تولیدی نظیر ۴۰ هزار تن تایر خودرو، ۲۶ میلیون مترمربع کاشی و سرامیک، ۲.۵ میلیون تن کنسانتره زغال‌سنگ و استخراج سالانه بیش از ۲۰ میلیون تن مواد معدنی مشاهده کرد، ظرفیت‌هایی که خراسان جنوبی را به عنوان یکی از قطب‌های تولیدی و اقتصادی شرق ایران تثبیت کرده است.
خراسان جنوبی دارای چهار بازارچه مرزی است و این استان در شهرستان‌های سربیشه، نهبندان، درمیان و زیرکوه به طول ۳۳۱ کیلومتر مرز مشترک با کشور افغانستان دارد.
فعال‌ترین مرز استان در سال‌های اخیر مرز ماهیرود شهرستان سربیشه بوده و سومین معبر رسمی ایران با افغانستان در کنار مرز دوغارون خراسان رضوی و مرز میلک سیستان و بلوچستان است.