در حالی که شهروندان بیرجند و خراسان جنوبی هفته‌ها با صف‌های فرسایشی و معطلی‌های چندساعته برای دریافت سوخت آزاد دست و پنجه می‌زدند، حالا یک چرخش راهبردی در سیستم توزیع، نویدبخش پایان این وضعیت است. نشست دو ساعته مسئولان ارشد استان با حضور رئیس‌کل دادگستری، این حقیقت تلخ را به رسمیت شناخت که نحوه توزیع فعلی، به‌هیچ‌وجه شایسته منزلت مردم نیست و باید از روش هایی که باعث ایجاد صف‌های طولانی می شود، دست برداشت.
انتقال به کارت‌های شخصی
محور اصلی این تحول، انتقال سهمیه بنزین نرخ سوم (آزاد) به کارت‌های سوخت شخصی شهروندان است. این اقدام به معنای حذف واسطه‌ها و کارت‌های اضطراری است که همواره بستر مناسبی برای سودجویی بوده‌اند. با این تغییر، شهروندان دیگر نیازی به تحمل صف‌های طولانی در جایگاه‌های خاص نخواهند داشت و سوخت آزاد، همانند سهمیه‌های عادی، در دسترس آن‌ها قرار می‌گیرد. پیش‌بینی می‌شود با اجرای این طرح تا ابتدای مهرماه، گره از معضل عرضه سوخت در استان گشوده شود.
کالبدشکافی توزیع سوخت
بر اساس آمارهای ارائه شده توسط مدیرعامل شرکت توزیع و پخش فرآورده‌های نفتی منطقه، در حال حاضر ۱۰۷ جایگاه در استان فعال هستند که روزانه ۱ میلیون و ۴۵۰ هزار لیتر بنزین عرضه می‌کنند. نکته تکان‌دهنده اینجاست که ۲۵۰ هزار لیتر از این مقدار، تنها از طریق ۱۲۰ فقره کارت اضطراری توزیع می‌شود. این تمرکز شدید عرضه در تعداد محدودی کارت، دلیل اصلی تشکیل صف‌های کیلومتری در بیرجند بود؛ چرا که تقاضای هزاران نفر، در گلوگاه چند کارت محدود متوقف شده بود.
گستره خدمات و زیرساخت
برای کاهش فشار بر جایگاه‌های فعلی، تصمیم بر این شده که تعداد جایگاه‌های عرضه نرخ آزاد در بیرجند افزایش یابد. علاوه بر این، برای حل ریشه‌ای مشکل، نوسازی ناوگان حمل‌ونقل فرآورده‌های نفتی و اعطای تسهیلات به رانندگان این بخش در دستور کار قرار گرفته است تا زنجیره تأمین از مبدأ تا مقصد، بدون خلل عمل کند.
تحلیلی بر حق شهروندی
وقتی رئیس‌کل دادگستری تأکید می‌کند که این وضعیت شایسته مردم نیست، در واقع بر یک اصل اساسی تأکید دارد: عدالت در توزیع. صف‌های طولانی بنزین، تنها یک مشکل فنی نیست، بلکه یک آسیب اجتماعی است که بهره‌وری شهروندان را می‌گیرد. انتقال سهمیه به کارت‌های شخصی، در واقع بازگرداندن حق مالکیت سوخت به شهروند است و حذف کارت‌های اضطراری که سال‌ها به ابزاری برای رانت‌خواری تبدیل شده بود. خراسان جنوبی اکنون در آستانه یک تغییر سیستماتیک است. اگر انتقال سهمیه نرخ سوم به کارت‌های شخصی و افزایش تعداد جایگاه‌ها با جدیت اجرا شود، بیرجند از شر صف‌های فرسایشی رها خواهد شد. اما شرط پایداری این موفقیت، نظارت سختگیرانه بر عدم بازگشت سودجویان به اشکال جدید است. عدالت در بنزین، یعنی شهروند بدون معطلی و بدون واسطه، به حق خود دسترسی داشته باشد.
