آموزش مهارت، تنها زمانی به عدالت اجتماعی و توسعه اقتصادی منجر میشود که مسیر تبدیل دانش به درآمد، هموار باشد. اما در فضای فعلی بازار کار، فاصله میان دریافت گواهینامه مهارتی و راهاندازی یک کسبوکار واقعی، به دلیل محدودیتهای شدید مالی و کاهش سهمیههای تسهیلاتی، بیش از هر زمان دیگری احساس میشود. در بیرجند، در حالی که زنان از گروههای مختلف اجتماعی در حال تسلط بر مهارتهای سخت هستند، چالش اصلی دیگر یادگیری نیست، بلکه تأمین سرمایهای است که بتواند یک کارگاه کوچک را از روی کاغذ به واقعیت تبدیل کند.
تولید انبوه مهارت در لایههای مختلف
آمارها نشان میدهد که مرکز آموزش فنی و حرفهای خواهران بیرجند به قطبی برای جذب طیفهای متنوع اجتماعی تبدیل شده است. از ابتدای سال جاری، ۵۱۱ زن از گروههای مختلف، از دانشآموزان و دانشجویان گرفته تا زنان سرپرست خانوار، زندانیان، ساکنان سکونتگاههای غیررسمی و حتی اتباع خارجی، مجموعاً ۵۵ هزار و ۶۰۰ نفرساعت آموزش دیدهاند. حضور این گروههای متناقض در ۶ کارگاه تخصصی رشتههایی چون صنایع چوب، چرم، گوهرتراشی، برق، الکترونیک و هنرهای نمایشی، نشاندهنده پتانسیل بالای زنان منطقه برای ورود به بازارهای تخصصی است. با این حال، تداوم این روند نیازمند آن است که خروجی این مراکز، به جای انبار شدن گواهینامهها، به جریان تولید تبدیل شود.
بحران تسهیلات
بزرگترین گسست در زنجیره آموزش-اشتغال، در بخش تأمین سرمایه رخ داده است. ریحانه طالبی، رئیس مرکز آموزش فنی و حرفهای خواهران بیرجند، به صراحت از کاهش سهمیههای تسهیلات اشتغالزایی خبر میدهد. در دنیای امروز که قیمت تجهیزات صنعتی و مواد اولیه با جهشی شدید روبروست، تسهیلات ۲۰۰ میلیون تومانی برای بسیاری از رشتهها، تنها یک عدد نمادین است و توان عملیاتی ندارد. برای نمونه، راهاندازی یک کارگاه استاندارد صنایع چرم یا چوب، به تجهیزاتی نیاز دارد که هزینه خرید آنها را به شدت فراتر از وامهای جاری میبرد. این وضعیت باعث شده تا بسیاری از مهارتآموختگان، با وجود داشتن تخصص، در ابتدای مسیر ورود به بازار کار دچار استیصال مالی شوند.
کوچ به سمت کسبوکارهای خانگی
در پاسخ به بنبست تسهیلات کلان، رویکرد جدید به سمت کوچکسازی کسبوکارها و ترویج مشاغل خانگی سوق یافته است. در رشتههایی مانند گوهرتراشی، امکان شروع فعالیت با سرمایههای اندک حدود ۳۰ میلیون تومان و با تجهیزات کوچک در فضای منزل وجود دارد. این مدل از اشتغال، هرچند ریسک کمتری دارد و راهکاری برای بقای اقتصادی زنان در شرایط سخت است، اما نمیتواند جایگزین ایجاد واحدهای تولیدی صنعتی شود که ظرفیت جذب نیروی کار بیشتری دارند. در واقع، کوچ به سمت مشاغل خانگی، بیش از آنکه یک انتخاب استراتژیک باشد، نتیجهای از نبود حمایتهای مالی کلان است.
طرح کارآفرین
برای کاهش فاصله میان محیط آموزشی و فضای واقعی بازار، طرحی تحت عنوان کارآفرین اجرا شده است که هدف آن تغییر تعریف آموزش است. در این مدل، یادگیری دیگر به دریافت گواهینامه ختم نمیشود، بلکه کارآموز همزمان با آموزش، وارد چرخه تولید محصول و شناسایی سلیقه مشتری میشود. این رویکرد باعث میشود خروجی مراکز فنیوحرفهای، افرادی باشند که علاوه بر مهارت تخصصی، با مفاهیم بازاریابی و استانداردهای عرضه آشنا هستند.
دیجیتالسازی فروش
در لایه نهایی این زنجیره، برای حل مشکل بازاریابی و عرضه، سامانهای با عنوان کارآفرین (karayekoo.ir) راهاندازی شده است. این بستر رایگان، در واقع ویترینی دیجیتال برای مهارتآموختگان است تا محصولات خود را بدون نیاز به اجاره مغازه و هزینههای گزاف تبلیغاتی، به مشتریان معرفی کنند. این اقدام برای کاهش هزینههای جاری کسبوکارهای نوپا، گامی مؤثر است اما همچنان پاسخگوی نیاز بنیادین به سرمایه برای تولید انبوه نیست. آمارهای مربوط به آموزش زنان در بیرجند نشان میدهد که اراده برای تولید و استقلال مالی در زنان منطقه وجود دارد، اما تبدیل این اراده به یک انقلاب اقتصادی در سطح استان، نیازمند بازنگری در سیاستهای اعطای تسهیلات است. تا زمانی که حجم وامها با واقعیتهای اقتصادی بازار و قیمت تجهیزات همسو نشود، مهارتآموزی تنها به یک فعالیت آموزشی محدود میماند و از تبدیل شدن به یک موتور محرک برای اشتغال پایدار باز میماند.
برای نوشتن دیدگاه باید وارد بشوید.