بازگشت به مدرسه برای بسیاری از خانوادههای خراسان جنوبی، دیگر شور و نشاط سابق را ندارد خبر از بوی ماه مهر و آمادگی اقتصادی لازم برای شروع سال تحصیلی نیست؛ تبدیل به یک نبرد اقتصادی شده است. در حالی که تقویم به شهریور رسیده و استرس تهیه نوشتافزار و لباس مدرسه در خانهها موج میزند، ستاد تنظیم بازار استان در جلساتی رسمی از حمایت از نیازمندان و نظارت بر بازار سخن میگوید. اما پرسش اساسی این است: آیا این دستورات اداری میتوانند جلوی تورم بازار را بگیرند یا والدین، بار دیگر باید میان کیفیت نوشتافزار و تعداد دفاتر یکی را انتخاب کنند؟
بستههای حمایتی
استاندار، در آخرین جلسه ستاد تنظیم بازار، دست روی نقطهای گذاشت که شاید تلخترین واقعیت سال تحصیلی باشد: دانشآموزان نیازمند. دعوت سیدمحمدرضا هاشمی، از خیران، سمنها و اتحادیههای صنفی برای تأمین بستههای نوشتافزار، در واقع اعترافی غیرمستقیم به این حقیقت است که بودجههای دولتی و رفاهی، برای پوشش نیازهای اولیه دانشآموزان کفایت نمیکند. وقتی استاندار از خیران میخواهد پای کار بیایند، یعنی در واقع در حال پر کردن شکافی است که سیستم حمایتی دولت نتوانسته است آن را پوشش دهد. برای یک والد که با هزینههای سرسامآور نوشتافزار دستوپنجه نرم میکند، این وعدهها امیدوارکننده است، اما کافی نیست؛ زیرا حمایت از نیازمند نباید تنها به بستههای خیراتی محدود شود، بلکه باید ریشه در کاهش قیمتها داشته باشد.
طلبهای دولت، بازار را میبندد
یکی از تکاندهندهترین بخشهای اظهارات استاندار، اشاره به مطالبات شرکتها از دولت بود. این یعنی زنجیره تأمین کالا در استان دچار گرفتگی است. وقتی شرکتها به دلیل دریافت نکردن طلبهای خود از دولت، در عرضه کالا تأخیر میکنند، نتیجه مستقیم آن کمبود کالا و جهش قیمتها در ویترین فروشگاههاست. این یک تناقض عجیبی است؛ دولتی که از یک سو از خیران میخواهد به نیازمندان کمک کنند و از سوی دیگر با تأخیر در پرداخت مطالبات، باعث فشار بر بازار و افزایش قیمتها میشود. در واقع، والدین در این میان، هزینه بدهیهای دولت به تولیدکننده را در قالب قیمتهای بالاتر پرداخت میکنند.
تولید داخلی یا ویترینهای وارداتی؟
تأکید استاندار بر اولویت دادن به تولیدات داخل استان در نمایشگاههای پاییزه، گامی در جهت حمایت از اصناف محلی است. اما در دنیای واقعی، والدینی که به دنبال کیفیت و قیمت مناسب هستند، لزوماً به تولید داخلی نمیروند، مگر آنکه کیفیت و قیمت همزمان رعایت شده باشد. برگزاری نمایشگاهها اگر صرفاً یک ویترین اداری باشد و منجر به کاهش واقعی قیمتها نشود، تنها یک تسکین موقتی خواهد بود. اولویت دادن به تولید محلی نباید به بهای تحمیل کالاهای بیکیفیت یا قیمتهای غیررقابتی به خانوادهها تمام شود.
زنجیره اضطراب
جالب است که در جلسه مربوط به مدارس، بحث بازار مرغ و ذخایر برنج و روغن نیز مطرح شد. این نشان میدهد که اضطراب معیشتی خانوادههای خراسان جنوبی، تکبعدی نیست. والدینی که نگران قیمت نوشتافزار هستند، همزمان با قیمت مرغ و روغن در سفرههایشان میجنگند. آمار ۶۰۶ هزار قطعه جوجهریزی یا موجودی ۲۳۲ هزار تن برنج، شاید برای مدیران بازرگانی ارقام امیدوارکنندهای باشد، اما برای مادری که در بازار با قیمتهای نوسانی روبروست، این اعداد معنای چندانی ندارند؛ مگر آنکه این ذخایر واقعاً به قیمتهای مناسب در دسترس مردم قرار بگیرد.
میان عدد و واقعیت
علی تهوری، معاون بازرسی صمت، با ارائه آماری از ۹۵۰۰ مورد بازرسی از واحدهای صنفی، سعی دارد تصویری از تسلط بر بازار ارائه دهد. اما نگاهی تحلیلی به این ارقام، پرسشهای بیپاسخی را ایجاد میکند؛ وقتی از میان ۹۵۰۰ بازرسی، تنها ۵۸۲ پرونده به دادگاه تعزیرات ارسال شده است، یعنی تنها حدود ۶ درصد از این بازدیدها به تخلف منجر شدهاند. این نرخ پایین، یا نشاندهنده نظم ایدهآل در بازار است _که با گلایههای والدین و فشار اقتصادی بر خانوادهها در تضاد است _ یا گویای این حقیقت که بازرسیها بیشتر جنبه نمایشی داشته و به عمق تخلفات ساختاری بازار نفوذ نکردهاند.
تمام این تلاشها برای تأمین اقلام مورد نیاز، حمایت از اقشار کمبرخوردار و تشدید نظارت، در یک کفه ترازو قرار دارند و در کفه دیگر، تورم لجامگسیخته و کاهش قدرت خرید خانوادهها. مسئولان استان بر این باورند که با این تدابیر، سال تحصیلی با کمترین فشار اقتصادی آغاز خواهد شد؛ اما تاریخ نشان داده است که در بازار نوشتافزار، کمترین فشار هنوز هم برای بسیاری از والدین، فشار زیادی است. تمام این وعدهها و آمارها در یک نقطه جمع میشوند: آیا قدرت خرید خانوادهها در برابر تورم بازار دوام میآورد یا…؟
برای نوشتن دیدگاه باید وارد بشوید.